Олимпиада чемпиондарын марапаттау — көпжылдық жаттығулар үшін спорттық ерлікті мойындау мен материалдық көтермелеуді үйлестіретін кең таралған халықаралық тәжірибе. Оған медальдар, мемлекеттерден жоғары ақшалай бонустар, сондай-ақ әлеуметтік жеңілдіктер кіреді. Жүлде мөлшері символдық мәннен жүз мың долларға дейін болады.
Олимпиада спорты бұрыннан кәсіпқойға айналды. Бірақ таң қаларлығы — Олимпиада жеңімпаздар мен жүлдегерлер тек даңқ пен медальдар алатын жалғыз үлкен жарыс болса керек. Ал ХОК желісі бойынша жоғары орындар үшін ақшалай бонустар төленбейді.
Гонконг — $768 мың алтын медаль үшін
Гонконг Олимпиадада Қытайдан бөлек өз туын көтеріп өнер көрсетеді. Алтын үшін Гонконг спорт институты сәйкесінше $768,5 мың, күміс пен қола үшін $384 мың және $192 мың төлейді. Командалық пәндердегі медальдар үшін сыйақы жоғары: бірінші орын үшін $1,5 млн-нан сәл артық, екінші және үшінші орын үшін $768 мың және $384 мың.
Ел төмен орындарды да көтермелейді: төртінші орынға жеке пән бойынша $96 мың және командалық пән бойынша $192 мың тиесілі.
Сингапур — $737 мың алтын медаль үшін
Сингапур марапаттау бағдарламасы арқылы — Major Games Award, ол да мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылады, жеке спорт түрлерінің жеңімпаздары үшін 1 млн сингапур долларын (шамамен $737 мың) ұсынады. Командалық спорт түрлерінің жеңімпаздарына 2 млн сингапурлық доллар (шамамен $1,5 млн) төлейді. Жоғарыда аталған соманың 50% -ын күміс және 25% -ын қола жүлдегерлер алады. Әзірге бір ғана сингапурлық осындай марапатқа ие болды — жүзгіш Джозеф Скулинг 2016 жылғы Олимпиада ойындарында 100 метрге баттерфляй жүзуде жеңіске жеткеннен кейін Сингапурдың алғашқы және жалғыз алтын жүлдегері атанды.
Түркияда
Түрік олимпиада чемпиондарын марапаттау жүйесі бірегейлігімен ерекшеленеді — қолма-қол ақшаның орнына жеңімпаздар алтын монеталарды алады. Алтын медальдің әрбір иегері әрқайсысының салмағы 7,216 грамм таза алтыннан 1,000 «Түрік Республикасының монетасын» алады. Мұндай марапаттың жалпы нарықтық құны 17,5 миллион түрік лирасынан асады, бұл шамамен $530,000. Күміс жүлдегерлер жалпы құны шамамен $315,000 болатын 600 алтын монетаны алады, ал қола жүлдегерлер құны шамамен $158,000 болатын 300 монетаны иеленеді.
2024 жылғы Париж Олимпиадасында Түркия атынан 101 спортшы қатысты, олардың 54-і әйелдер. Алтын медальдардың болмауына қарамастан, түрік спортшылары атыс пен бокстан ерекшеленіп, үш күміс және бес қола жүлдеге ие болды.
Олимпиадада ресми «Қытай Тайбэі» атымен өнер көрсететін Тайвань өз жүлдегерлеріне алтын үшін $720 мың, күміс үшін $252 мың және қола үшін $180 мың ұсынады. Токио ойындарында Тайвань 12 медаль жеңіп алды, бұл 2000 жылғы рекордтан екі есе көп және 2004 жылы оның қайталануы — сол кезде Тайвань бес медальдан жеңіп алды.
Бұдан басқа, Тайваньнан келген олимпиада чемпиондары үкіметтік бағдарлама аясында 20 млн тайван доллары ($600 мың) және өмір бойы 125 мың тайван доллары ($4 000) мөлшерінде ай сайынғы стипендия алады.
Париждегі Олимпиада ойындарындағы медальдар үшін алты таңбалы соманы ($112 мыңнан $365 мыңға дейін) сондай-ақ Индонезия, Қазақстан, Малайзия, Марокко, Италия, Филиппин, Таиланд, Венгрия, Косово, Эстония және Египет ұсынды.
Кейбір жағдайларда спортшылар үкіметтерден де, ұлттық спорт ұйымдарынан да марапаттар алады. Үндістан үкіметі алтын медаль иегерлеріне 7,5 млн рупий ($90 мың), ал Үндістан Олимпиада қауымдастығы — 10 млн рупий ($120 мың) төлейді.
АҚШ долл. — $37,5 мың алтын медаль үшін
АҚШ чемпиондар елі. Олимпиада ойындарының алтын жүлдегерлері тек $37,5 мың, күміс және қола — $22,5 мың және $15 мың алады. Ұлттық спорт ұйымдарының да спортшыларды көтермелеудің жеке бағдарламалары бар. Living The Dream Medal Fund қоры күрестен алтын олимпиадалық медальдар үшін $250 мың, ал USA Swimming қоры жүзуден алтын медальдар үшін $75 мың ұсынады. Яғни бонустар мүлдем үлкен емес. Алайда АҚШ Ұлттық олимпиада комитетіне Токио-2020 бейресми медальдық есепте бірінші орын $9 млн болды
Өзбекстан — $200 мың алтын медаль үшін
Өзбек билігі өз спортшыларына алтын медаль үшін $200 мың, күміс үшін $100 мың және қола үшін $50 мың уәде берді.
Тәжікстан — $14 мың алтын медаль үшін
Тәжікстанда ел президентінің сыйлығы шеңберінде Олимпиадада бірінші орын үшін 150 мың сомони (шамамен $14 мың), екінші орын үшін — 100 мың (шамамен $9 мың), үшінші орын үшін — 50 мың (шамамен $4,5 мың) тиесілі. Сондай-ақ, ерекше көзге түскен спортшылардың тәлімгерлері де сыйлық алады.
Сонымен қатар, өткен жылы Тәжікстанда Олимпиада, Паралимпиада және Сурдолимпиада ойындарының жеңімпаздары мен жүлдегерлері үшін ай сайынғы жалақы белгіленді.
- Украина өз жүлдегерлеріне алтын үшін $125 мың, күміс үшін $100 мың және қола үшін $80 мың төлейді.
- Әзiрбайжан — $235 мың, $117,5 мың, $58,75 мың тиiсiнше,
- Грузия — $370 мың алтын медаль үшiн, $185,5 мың — күмiс үшiн және $92,7 мың — қола үшiн, Армения — $51,5 мың, $38,6 мың, $25,7 мың
