Қаржы нарығын реттеу мен дамыту агенттігінің қаулысы банк секторына елеулі ықпалын айқындаудың жаңа ережелерін бекітті. Бұл қаулы 2026 жылдың сәуірінде тіркелді. Құжат сондай-ақ қаржы ұйымдарының шешімдерін кім іс жүзінде басқара алатынын түсіндіре отырып, Ұлттық банктің бұрынғы нормаларына өзгерістер енгізеді. Жаңа ережелер банкке тек акцияларды иелену арқылы ғана емес, сонымен қатар қаржыландыру арқылы да әсер ететінін нақтылайды. Мәселен, ірі қатысушының белгісі ретінде тұлға банкті өз капиталының 10% -нан астам сомаға қаржыландырған, оның үстіне ерекше шарттарда — мысалы, нарықтан арзан қарыз берген немесе депозиттер бойынша неғұрлым тиімді шарттар алған жағдай саналады. Банк холдингтері үшін осындай жағдайларда капиталдың шегі 25% -дан жоғары. Өзара байланысты құрылымдар арқылы бақылауды тану тетігі жеке жазылған. Осылайша, бақылау үлестерді формальды иеленусіз де — қаржылық және басқарушылық байланыстар арқылы орнатылуы мүмкін. Ережеде сондай-ақ бiрнеше адам бiрге iрi қатысушылар болып саналуы мүмкiн жағдайлар сипатталады. Егер олар қысқа мерзімде (мысалы, 90 күнге дейін) акциялардың елеулі пакетін бір иесінен сатып алса немесе оларды сенімгерлік басқаруға алса, бұл мүмкін. Мұндай жағдайда олардың ықпалы жиынтықта қаралады.
Жаңа нормалар Ұлттық банкті, «Самұрық-Қазына», «Бәйтерек» және халықаралық қаржы ұйымдарын қоса алғанда, бірқатар мемлекеттік және квазимемлекеттік құрылымдарға қолданылмайды.
Құжат банктерге жасырын ықпалды бақылауды күшейтеді. Енді реттеуші меншіктің формальды құрылымын ғана емес, қатысушылар арасындағы нақты қаржылық қатынастарды да ескере алады. Бұл ашық емес басқару тәуекелдерін төмендетіп, қаржы нарығының ірі ойыншыларын қадағалауды күшейтуі тиіс, дейді әзірлеушілер.
