Бұл көпшіліктен, ортадан ерекшеленетін, дара тұлғаны, бірегей қасиет иесін білдіретін тіркес: Ұлттық рейтинг агенттігі жобасына қатысты Мәжіліс, Ұлттық банк және ҚНДРА арасындағы пікір таластың барысын осылай сипаттауға болады. Өзіміздің агенттік өзге халықаралық агенттіктермен салыстырғанда даралығымен, және мемлекеттік ұстанымымен даралану қажеттігі айтылып жатыр
Нақтыласақ
Қазақстанда жоспарланып отырған ұлттық рейтингтік агенттік компанияларды объективті бағалауға арналған тәуелсіз институт ретінде айқындалады. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің басшысы Мәдина Әбілқасымова ұсынған заң жобасы Қазақстандағы рейтингтік қызмет үшін құқықтық негіз енгізеді және ұлттық рейтингтік агенттік құруды көздейді.
Оның акционерлері Ұлттық банк, халықаралық рейтингтік агенттік және банктер мен сақтандыру компанияларын қоса алғанда, қаржы ұйымдары болады. Жарғылық капитал шамамен 10 млрд теңге деңгейінде жоспарлануда, бұл басқа елдердегі ұқсас институттардың тәжірибесіне сәйкес келеді. Бұл ретте Ұлттық банкті қоспағанда, акционерлер үшін қатысу үлесі 10% шектеледі, ал директорлар кеңесі құрамының кемінде жартысын тәуелсіз директорлар құрауы тиіс. ҚНДРА Ұлттық банктің бастапқы кезеңде қатысуы жобаның қаржылық тұрақтылығы мен нарық тарапынан сенімді қамтамасыз етеді деп есептейді.
Заң жобасының осы тұсын сарапшылар сынға алып жатыр. Басым пікір Ұлттық рейтинг агенттігінің Ұлттық банктен тәуелсіз болғанын қалайды.
Қазақстанның Ұлттық банкі елде құрылатын рейтингтік агенттіктің құрылтайшысы болады деген ақпарат оның тәуелсіздігіне қатысты мәселені күн тәртібіне шығарды: Бұл тақырып, тәуелсіз сарапшылар деңгейінде емес, Парламентте көтерілді. Бірақ мәжілістегі талқылау техникалық нормалардың шеңберінен жылдам шығып кетті: депутаттар жаһандық бағалаудың әділдігі, «рейтингтерге қысым көрсету» және «ұлттық мүдделер үшін күресу» қажеттігі туралы сөз қозғады.
Журналистер арасында комиссар Каттани ретінде таныла бастаған мәжілісмен Бақытжан Базарбек мемлекеттік органдар Fitch, Moody» s және Standard & Poor» s компанияларымен жұмыс істеу кезінде ел мүддесін белсенді түрде қорғауы тиіс екенін айтты.
Жалпы отырыс барысында Базарбек рейтингтік агенттіктердің жұмыс істеу қағидаты клиент бағалау үшін төлейтін модель төңірегінде құрылатынын еске салды. Оның айтуынша, дәл сондықтан мұндай құрылымдар әлемнің түрлі өңірлерінде, соның ішінде Латын Америкасында, Азияда және ТМД елдерінде бұрыннан сынға ұшырайды.
Депутат халықаралық агенттіктер батыс экономикаларына жұмсақ, ал дамушы елдерге қатаңырақ қарайды деп санайды.
мәжіліс депутаты Олжас Нұралдинов те Базарбекті қолдап шықты. Оның айтуынша, мұндай функцияларды біріктіру рейтингтік агенттіктің тәуелсіздігіне, оның рейтингтері мен әдіснамасының объективтілігіне қатысты сұрақтар туындатады.
МӘДИНА ӘБІЛҚАСЫМОВА НЕ ДЕП ЖАУАП БЕРДІ
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрайымы Мәдина Әбілқасымова жауап ретінде халықаралық рейтингтік агенттіктермен жұмыс жүйелі түрде жүргізіліп жатқанын, ал Қазақстанның инвестициялық егеменді кредиттік рейтингі бар екенін айтты.
«Бізде халықаралық рейтингтік агенттіктермен жұмыс өте жүйелі негізде құрылған. Сіздердің айтқандарыңыз — «BBB» бағасы және әр рейтингтік агенттіктің әдіснамасы бойынша әр түрлі — біздің егеменді кредиттік рейтингіміз. Қазақстанда инвестициялық кредиттік рейтинг бар, бұл өте жоғары кредиттік рейтинг болып саналады», — деді ол.
Әбілқасымованың айтуынша, агенттіктермен кездесулер тұрақты түрде, жылына кем дегенде екі рет өткізіледі.
«Тұрақты негізде, жыл сайын, жылына екі рет, барлық мемлекеттік органдар деңгейінде халықаралық рейтингтік агенттіктермен кездесулер өткізіледі, барлық деректер, экономикалық даму туралы, Қазақстанда жүргізіліп жатқан реформалар туралы барлық сандар ұсынылады», — деп атап өтті ҚНДРА басшысы.
Ол халықаралық агенттіктер экономикалық, әлеуметтік, саяси және геосаяси факторларды қамтитын және барлық елдерге бірдей қолданылатын өзінің егжей-тегжейлі әдіснамасын пайдаланатынын атап өтті.
«Сондықтан бұл жерде олардың берген рейтингі олардың әдіснамасына сәйкес келеді. Осындай әдіснама барлық салыстырылатын басқа елдерді бағалау үшін пайдаланылады. Осы рейтингтік бағалауда Қазақстанның соңғы жылдары көрсетіп отырған барлық жетістіктері көрініс тапқан шығар», — деді Мәдина Әбілқасымова.
