Қазақстанның тау-кен-металлургия кешенінде маңызды оқиға болды. Таратып айтсақ, әлемдік инженерлік алпауыт FLS (бұрынғы FLSmidth) Қарағандыдағы сервистік орталығын ауқымды түрде кеңейтті. OEM-деңгейіндегі (түпнұсқа өндіруші) орталықтың жаңғыртылуы ірі байыту фабрикаларындағы тоқтап қалуларды айтарлықтай қысқартып қана қоймай, сонымен бір мезгілде өңірдің дамуына, қосымша құнның өсуіне және бірегей әлемдік білім трансферіне қуатты серпін беруге мүмкіндік жасайды.
FLS сияқты ірі халықаралық ойыншы бірнеше миллиардтық инвестиция туралы шешім қабылдағанда өңірлерді қатаң критерийлер бойынша бағалайды. Бұл жүйеде Қазақстан бүгінгі таңда ең қарқынды дамып келе жатқан экономика ретінде, әрі тау-кен активтерінің жоғары шоғырлануымен ерекше тартымды: Қарағандыдағы алаңды кеңейтудің басты факторларының бірі — KAZ Minerals компаниясымен ұзақ жылдар бойы қалыптасқан стратегиялық серіктестік.
ТМД кеңістігіндегі ең технологиялық жер қойнауын пайдаланушылардың бірі KAZ Minerals озық инженерлік шешімдерге жоғары сұраныс қалыптастырады. FLS компаниясының жабдықтары Бозшакөл мен Ақтоғай сияқты фабрикаларда руданы алғашқы ірі ұсатудан бастап, ұнтақтау және соңғы байыту кезеңдеріне дейін қолданылады. Нәтижесінде дайын мыс концентраты алынады. Сондықтан OEM-өндірушінің негізгі тапсырыс берушіге барынша жақын орналасуы — заңды әрі тиімді шешім.
FLS сервистік және өндірістік алаңының кеңеюі — жаһандық трендтің бір бөлігі. KAZ Minerals-пен ұзақ мерзімді ынтымақтастықтың нәтижесінде елімізде BORUSAN, ORICA және басқа да халықаралық компаниялар табысты түрде жергіліктендірілді. Бұл жобалардың жиынтық нәтижесінде елге 43,8 млрд теңге инвестиция тартылып, шамамен 1000 тұрақты жұмыс орны ашылды. Бұл динамика алдағы жылдары да жалғасын табады.
KAZ Minerals үшін орталықтың ашылуы — стратегиялық тұрақтылық пен өндірістік қауіпсіздікті қамтамасыз ететін маңызды фактор.
KAZ Minerals Management басқарма төрайымы Айжан Балабатырова ашылу рәсімінде бұл нысан бүкіл топтың операциялық тиімділігін арттырудағы негізгі элемент екенін ерекше атап өтті.
Оның айтуынша, жергілікті сервистік қолжетімділік өндірістік үдерістерді түбегейлі қайта құруға мүмкіндік береді. Қосалқы бөлшектерді шетелге жіберуге байланысты логистикалық шығындар азаяды, жөндеу мерзімдері қысқартылып, фабрикалардың үздіксіз жұмыс істеуіне мүмкіндік берілді. Бұл — тек ыңғайлылық емес, шығындарды басқару мен өндірістік тізбекті оңтайландырудың стратегиялық құралы.
«Қарағандыдағы FLS сервистік орталығы KAZ Minerals үшін аса маңызды. Ол біздің тұрақты өндірісімізді тікелей қолдайды. Жедел жөндеу және сервистік жұмыстар қосалқы бөлшектер жеткізу тізбегін айтарлықтай жылдамдатады. Бұл — біз үшін өте маңызды фактор. Қарағандыда орталықтың орналасуы тек жабдық немесе жергілікті өндіріс емес, ең алдымен инженерлік білімнің жергіліктенуі, өңірдің өнеркәсіптік әлеуетінің артуы және жаңа жұмыс орындарының ашылуы», деді ол.
Айжан Балабатырова әріптестіктің тарихы мен экономикалық маңызын төмендегі дәйектермен түсіндіріп өтті.
— Айжан, сервистік базаны Қазақстанда орналастырудың негізгі артықшылықтары қандай?
— Біздің әріптестігіміз 2012 жылдан, Бозшакөл мен Ақтоғай жобалары жоспарланған кезде басталды. Мұндай ауқымды жобаларға міндетті түрде мықты жөндеу базасы қажет. Экономикалық тұрғыдан бұл өте тиімді шешім, себебі біз шетелге жіберілетін ірі жабдықтардың логистикалық шығындарын толық алып тастаймыз. Сонымен қатар жоспарлы жөндеу жұмыстары жылдам әрі тұрақты орындалады.
— KAZ Minerals өндірісті жаңғырту бағытында тағы қандай қадамдар жасап жатыр?
— Біз серіктестермен технологиялық сервисті дамытумен қатар цифрландыруға да басымдық беріп отырмыз. Қазіргі таңда жасанды интеллект өндірістік процестерді толық бақылауға енгізілді. Бұл тек IT-шешім емес: Нәтижесінде, біздің бір өндірісте өткен жылы миллиондаған текше метр су үнемделді.
Ауыр тау-кен жабдықтарының істен шығуы компанияларға өте қымбатқа түседі. Осыған дейін күрделі жөндеу үшін оларды шетелге жіберуге тура келетін. Бұл тек кәсіпорындардың көрсеткіштеріне ғана емес, ел экономикасына да кері әсер тигізді. FLS Қарағанды сервистік орталығының кеңеюі осы маңызды кедергіні жойды.
Ашылу салтанатына қатысқан мемлекеттік органдар өкілдері жобаны жоғары бағалады. Қарағанды облысының әкімнің орынбасары Ермек Алпысов бұл жобаның өңір үшін маңызын атап өтті. Сондай-ақ Еуропалық Одақтың Қазақстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Алешка Симкичтің айтуынша, Еуропалық Одақ Қазақстанның тау-кен секторын тұрақты жаңғыртуды толық қолдайды. «FLS компаниясының мұнда болуы — жоғары еуропалық стандарттардың, жасыл технологиялар мен инновациялардың трансферінің айқын мысалы», дейді ол.
Жаңғыртудан кейін Қарағандыдағы орталық FLS-тің Орталық Азиядағы басты сервистік хабына айналды. Өндірістік цехтың аумағы 4200 шаршы метрге ұлғайды. Автоматтандырылған қойма 4900 шаршы метрді қамтып, 2200-ден астам бөлшек түрін сақтайды. 120 тонналық көпірлі кран орнатылған. Сонымен қатар CNC-станоктар мен заманауи зертханалық база іске қосылды.
Орталық жабдықтың толық өмірлік циклін қамтиды: ұсатқыштардан бастап сорғылар мен флотациялық машиналарға дейін. Түпнұсқа бөлшектер әрдайым қолжетімді, ал инженерлер қажет болған жағдайда өндіріс алаңына тікелей шыға алады.
Қазақстан экономикасы үшін бұл жоба — шикізаттық модельден сервистік-технологиялық модельге өтудің нақты белгісі. Қосылған құн енді ел ішінде қалыптасады. Жоба нәтижесінде 35 жаңа тұрақты жұмыс орны ашылды.
FLS бас директоры Тони Лааксонен жобаның болашағы туралы пікір білдірді:
— Қарағандыдағы кеңею жаһандық сервистік желімізбен қалай үйлеседі?
— Бұл жоба бізге ауыр машина жасау қуатын арттыруға және Қазақстанда өндірістік мүмкіндіктерді кеңейтуге жол ашады. 2026 жыл жақсы басталды: сервис бағыты 10%-ға өсті.
— Болашақ технологиялар қандай болады?
— Болашақ — цифрландыру мен инновацияда. Біз жабдықтардың қызмет мерзімін ұзартып, су мен энергияны үнемдеуге көмектесеміз.
Жобаның ең маңызды нәтижесі — адам капиталына салынған инвестиция. Global Talent Pool бағдарламасы арқылы қазақстандық мамандар халықаралық деңгейде оқытылуда. Олар АҚШ-тағы Солт-Лейк-Сити және Аризона штаттарындағы орталықтарда тәжірибе алмасады.
Қорытындылай келе, Қарағандыдағы FLS сервистік орталығының кеңеюі — ірі бизнес пен жаһандық технологиялық компаниялардың синергиясы Қазақстан индустриясын жаңа деңгейге көтеретінін көрсетеді. Ел тек шикізат өндіруші ғана емес, жоғары технологиялық сервистік және инженерлік орталық ретінде де дамып келеді.
