«Атамекен» ҰКП Қазақстан үкіметімен бірлесіп 2026 жылдың күзінде қабылдануы мүмкін жалақыны есептеудің жаңа тәсілін әзірлеуде.
Реформа төлемдер санын 8-ден 3-ке дейін қысқартуды немесе бірыңғай әлеуметтік төлемді жалпы фискалдық жүктемені 39-42% өзгертпей енгізуді көздейді.
ҰКП есептеулерді жеңілдету сұр сұлбалар санын азайтып, қазақстандықтарға толыққанды зейнетақы және әлеуметтік аударымдар алуға мүмкіндік береді деп есептейді.
Еңбекақы төлеу қоры (ЕТҚ) — бұл белгілі бір кезеңдегі (мысалы, ай, тоқсан немесе жыл) қызметкерлерге компанияның жиынтық қаржылық шығындары. Яғни, бұл қызметкермен келісілген жалақы ғана емес, сонымен қатар жұмыс беруші өз есебінен және қызметкердің жалақысынан төлейтін ілеспе салықтар, шығыстар мен аударымдар.
Тиісінше, ТҚҚ жүктемесі жоғары болған кезде, компаниялар осындай шығындарды төмендету үшін түрлі схемаларды іздейді: бұл конверттердегі сұр жалақы, МЖӘ шарттары негізіндегі қызметкерлер, ДК ресімдеу арқылы және т.б. болуы мүмкін.
Бұл ретте осы схемалардың бәрінен жұмыскерлердің өздері зардап шегеді — олар әлеуметтік қорғалуын және болашақ зейнетақы төлемдерін жоғалтады.
«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының (ҰКП) порталы хабарлағандай, үкіметпен бірлесіп жалақыны есептеудің жаңа тәсілі әзірленуде, ол 2026 жылдың күзінде қабылдануы мүмкін.
ҰКП атап өткендей, ағымдағы жағдайда компаниялар 800 мың теңгені жұмыскердің қолына 500 мың теңге көлемінде жалақы төлеуге жұмсайды. Бұл 39% -дан 42% -ға дейінгі жиынтық фискалдық жүктемеге байланысты.
Әзірге белгілі бағыттар
- тек үш төлем ғана қалдырылады — яғни компаниялар қызметкер үшін 10% мөлшерінде міндетті зейнетақы жарнасын (МЗЖ), 10% мөлшерінде жеке табыс салығын (ЖТС) және 21% ставка бойынша бірыңғай әлеуметтік салықты аударатын болады;
- немесе Бірыңғай әлеуметтік салық енгізу — бизнес қаражатты қызметкерлердің тізімі бар бір «төлеммен» жергілікті бюджет пен қорлар (БЖЗҚ, МӘСҚ және МӘСҚ) бөлінісінде соманы дербес бөлетін бірыңғай уәкілетті органға жіберетін болады.
Бұл ретте өзгерістер шағын бизнеске де қатысты болады. Мәселен, «Атамекенде» шағын бизнес үшін жалақыдан барлық аударымдарды қолданыстағы «жеңілдету» үлгісі бойынша жалпыға бірдей белгіленген режимде (ЖТБ) біріктіруді ұсынады.
«Бұдан басқа, ҚР Салық альянсы мен Ұлттық палата сарапшылары жеңілдетілген декларацияда СНР үшін КТС немесе ЖТС есептеу кезінде шағын бизнестің ЕТҚ бойынша шығыстарын шегерімге жатқызу құқығын шектейтін 100 млн теңгелік заңнамалық шекті қайта қарауды немесе толығымен алып тастауды ұсынады», — деп хабарлайды ҰКП-да.
«Мемлекеттік органдармен сындарлы диалогтың арқасында көптен күткен реформаларды іске қосуға болады. Бірлескен күш-жігер өз жемісін береді: күрделі әкімшілік кедергілер өткенге кетуі мүмкін, есептеу процестері жеңілдетіледі, ал фискалдық жүктеме бизнес үшін ашық және көтеріңкі болады», — деп атап көрсетеді Ұлттық палатада.
Сәйкесінше, қазақстандықтар болашақ зейнетақының, жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдердің мөлшерін азайту қаупінен құтыла алады, өйткені барлық қажетті аударымдар мен жарналар ашық жүргізіледі.
