9 маусымдағы сауда-саттықта мұнай сәл қымбаттады. Brent 0,14% қосып, барреліне 94,38 долларға жетті, WTI 0,12% -ға өсіп, 91,41 долларға жеткенін Reuters агенттігі хабарлады.
Сарапшылардың пікірінше, Таяу Шығыстағы тұрақсыздық мұнай жеткізіліміне қатысты алаңдаушылықты күшейтіп, әлемдік нарықтағы бағаның өсуіне түрткі болып отыр.Егер өңірдегі жағдай одан әрі шиеленісе түссе, мұнай бағасы барреліне 100 доллардан да жоғары көтерілуі мүмкін. Сарапшылар айтып жүргендей бюджет қымбат мұнайдан емес, мұнай бағасының ауытқуынан және оған қатты тәуелді болудан қорқады. Мұнайдан түсетін мол валюта ішкі нарықтағы бағаның шарықтауына және Ұлттық қордан қаражаттың тез жұмсалуына әкеледі. Қымбат мұнай елімізге көп доллар әкеледі. Ол теңгенің жасанды нығаюына (қымбаттауына) әкеледі. Нәтижесінде, бюджет парадоксальды түрде ұлттық валютаны айырбастаудан миллиардтаған теңге жоғалтады
Ұлттық валюта нығайып, бюджет 146 млрд теңгеден қағылды
Қаржы министрі Мәди Такиев Үкімет отырысында қолданыстағы бюджетте мұнай бағасының өсуінен түсетін негізгі қосымша кіріс Ұлттық қор есебінде жинақталатынын айтқан. атап өткен жөн, себебі заңнамаға сәйкес мұнай кірістерінің басым бөлігі дәл сол қорға бағытталады. Оның айтуынша, өткен тоқсанда қалыптасқан орташа айырбас бағамы 1 доллар үшін 497,7 теңге болып, болжамдағы 540 теңгемен салыстырғанда бюджет түсімдері шамамен 146 млрд теңгеге кеміген.
Қазақстан экономикасы көп жағдайда шикізат секторына, әсіресе мұнай экспортына тәуелді. Мемлекеттік бюджет кірістерінің басым бөлігі мұнайдан түсетін ақша есебінен қалыптасады, ал бұл қаражат негізінен шетел валютасында — доллармен келеді.
Мәселе мұнай табысының өзінде емес, оның экономикадағы үлесінің тым жоғары болуында. Экономика жеткілікті деңгейде әртараптандырылмағандықтан, шикізат пен валюта нарығындағы кез келген өзгеріс мемлекет кірісіне бірден әсер етеді. Сондықтан стратегиялық тұрғыда шикізаттық емес салаларды дамыту және бюджет кірістерін әртараптандыру аса маңызды.
Бұл мәселе бірнеше маңызды себепке байланысты туындайды. Мұнай қымбаттаса, онымен бірге ішкі нарықта жанар-жағармай және тасымал бағасы қымбаттайды. Бұл халыққа қажетті азық-түлік пен қызмет құнының өсуіне (инфляция) әкеліп соғады.
Мұнай бағасы Таяу Шығысқа телміріп тұр
Израиль Иранға жаңа соққы беріп, Ливандағы мақсаттарға шабуыл жасағаннан кейін баға белгілеулер 5% -ға көтерілді. Бірақ кейін бағалар ауытқыды. Иран қарулы күштері Израильге қарсы әскери операцияларды тоқтату туралы жариялады.
Иран мен Израиль АҚШ президенті Дональд Трамптың дереу оқ атуды тоқтатуға шақыруынан кейін шабуылдарды тоқтатты. Дегенмен, Тегеран егер Израиль Ливанда «Хезболланы» бомбалауды жалғастырса, соққылар қайта басталатынын ескертті. Өз кезегінде премьер Биньямин Нетаньяху, егер Иран тағы да шабуыл жасаса, Израиль күш қолданып жауап қайтарады деп мәлімдеді.
Трамп Axios-қа берген сұхбатында Нетаньяхуга да ескерту жасады. Егер ол Иранмен соғысқа қайтса, жалғыз қалуы мүмкін. Сарапшылар бітімге келуді осал деп есептейді.
«Инвесторлар бітімгершілік жалғасатынына сенімді емес. Нарық қақтығыстың тұрақты шешімін емес, белгісіздіктің жалғасын табады», — деп атап өтті KCM Trade компаниясының бас талдаушысы Тим Уотерер.
Вашингтон мен Тегеран арасындағы келіссөздердің негізгі тақырыптарының бірі Ормуз бұғазының ашылуы болып табылады, ол арқылы соққы басталғанға дейін әлемдік мұнай жеткізілімдерінің шамамен бестен бір бөлігі өтті. Дүйсенбі күні АҚШ әскерилері Оман шығанағындағы бос танкерді тоқтатып, Иран портына қоршауды айналып өтуге тырысты.
