Иә, бұл шынымен де солай. Қытай әлемдік автонарықтың ережесін қайта жазып жатыр. Бірнеше жыл бұрын электромобиль туралы әңгіме көбіне экология, көмірқышқыл газының шығарындылары және мемлекеттік субсидиялар төңірегінде болса, қазір жағдай өзгерді.
EconomyKZ сарапшысы Лина Егельдің айтуынша, басты өзгеріс сұраныс жағында емес, өндіріс саласында болып жатыр. 2025 жылы әлем бойынша шамамен 22 миллион электромобиль өндірілген. Оның төрттен үш бөлігі Қытай зауыттарында құрастырылды. Бұдан да маңыздысы – Қытай тек көлік шығармайды.
«Көптеген мемлекет электр көлігіне көшу туралы талқылап жатқанда, Қытай бір мезетте аккумулятор өндірісін, бағдарламалық қамтамасыз ету саласын, компоненттер өндірісін және автокөлік құрастыруды қатар дамытты. Бүгінде дәл осы экожүйе Қытайдың басты артықшылығына айналып отыр», — дейді Лина Егель.
Бұл өзгерістер халықаралық сауда статистикасынан да анық көрінеді.
- 2025 жылы Қытайдың электромобиль экспорты 2,5 миллионнан асып, тарихи рекорд орнатты.
- Қазір Еуропа мен АҚШ-тан тыс нарықтардағы электромобиль сатылымының жартысынан көбі Қытайдан жеткізілетін көліктердің үлесіне тиесілі.
Салыстырсақ, небәрі бес жыл бұрын бұл көрсеткіш 5 пайызға да жетпейтін. Сарапшылар мұны әлемдік автомобиль өнеркәсібіндегі күштердің қайта бөлінуі деп бағалайды. Өйткені Қытай тек көлік сатып жатқан жоқ. Ол өндіріс технологиясын, жеткізу тізбектерін және жаңа индустриялық стандарттарды экспорттап жатыр. Бұл үрдіс әсіресе дамушы мемлекеттерде айқын байқалады.
Халықаралық энергетикалық агенттіктің бағалауынша, 2025 жылы Қытайда сатылған толық электрлі көліктердің шамамен 70 пайызы іштен жанатын қозғалтқышы бар дәстүрлі автомобильдерден арзан болған. Бұдан да қызығы, Қытайдағы электр жүк көліктері нарығының шамамен үштен бірін бұрын дизельді техника шығармаған жаңа компаниялар иеленіп отыр. Бұл электромобиль дәуірі жаңа ойыншыларға да мүмкіндік ашып жатқанын көрсетеді. Лина Егельдің пікірінше, бүгінгі таңда негізгі бәсеке бензин мен электр қозғалтқышының арасында емес.
«Қазір бәсеке автомобильдердің арасында емес, өндірістік экожүйелер арасында жүріп жатыр. Өткен ғасырда көшбасшылықты қозғалтқыш, трансмиссия және құрастыру сапасы анықтаса, бүгін батарея технологиясы, бағдарламалық қамтамасыз ету, жасанды интеллект және өндірістік тізбектерді бақылау шешеді. Сондықтан электромобиль нарығындағы ең маңызды оқиға сатылған көліктер саны емес. Ең маңыздысы – Қытайдың электр көлігіне көшу кезеңін пайдаланып, әлемдік автомобиль өнеркәсібіндегі позициясын түбегейлі күшейтіп алуы», — дейді сарапшы.
Қытайда жаңа энергетикалық көліктерді (NEV) пайдаланушылар дәстүрлі іштен жанатын қозғалтқышы бар (ICE) көлік иелеріне қарағанда көліктерін әлдеқайда жиі ауыстырады.
- Қытайдағы электр көліктерінің қызмет ету мерзімі небәры 1,8 жылды құрайды,
- ал бензинмен жүретін көліктерді иелері орташа есеппен 8,2 жыл айдайды.
Бұл үрдістің басты себептері:
- Жылдам технологиялық прогресс: Батарея, бағдарламалық қамтамасыз ету (ПО) және чиптердің жылдам дамуы ескі электромобильдерді бірнеше жылдан кейін жаңа инновациялармен үйлесімсіз етеді.
- Пайдаланушы тәжірибесі: Жүргізушілер жаңа «ақылды» автокөліктердегі цифрлық тәжірибе, автопилот және мультимедиялық мүмкіндіктерді бірінші орынға қояды.
- Қайта сату құнының төмендігі: Электромобильдер ескірген сайын тез құнсызданады. Екінші қол нарығындағы бағаның жылдам түсуі иелерді көлікті ұзақ ұстамай, тезірек жаңасына ауыстыруға итермелейді.
- Қатаң бәсекелестік: Нарықтағы China Association of Automobile Manufacturers сияқты ұйымдардың есептеуінше, Қытайдағы электр көліктерінің жаңару циклі көбінесе адамдардың ұялы телефондарын ауыстыру циклінен де қысқа болып кеткен. Салыстыру үшін айтсақ, дәстүрлі көлік иелері көлігін 6-8 жылда бір ауыстырса, электромобиль иелері көлігін 3-5 жыл сайын жаңартады.
Мұндай мәліметтерді China Press Қытай автомобиль өндірушілер қауымдастығы мен Hejun Consulting бірлескен есебіне сілтеме жасай отырып ұсынды.
Зерттеу деректері бойынша технологиялардың қарқынды дамуы себеп болды. Екі-үш жылдан кейін көптеген модельдер жаңа модельдерден артта қалып отыр.
Bloomberg 21st Century Business Herald басылымына сілтеме жасай отырып атап өткендей, қытайлықтар электр көліктерін ұялы телефондарға қарағанда жиі ауыстырады. Тағы бір себеп — бағаның тез төмендеуі: үш жылдан кейін электромобиль орташа алғанда өзінің бастапқы бағасының 43,35% -ын ғана сақтайды.
Басылымда Қытай әлемдегі ең ірі электромобиль нарығы болып қалатыны айтылған. Халықаралық энергетикалық агенттіктің мәліметінше, әлемдегі барлық электромобильдердің жартысынан астамы дәл осы елде пайдаланылады.
Қытай билігі көмірқышқыл газының шығарындыларын азайту үшін 2030 жылға қарай жолдардағы жаңа электромобильдердің үлесін 40% -ға дейін арттыруды жоспарлап отыр.
