2026-ның алғашқы 6 айында 200 мыңнан астам бизнес жабылды. Ұлттық статистика бюросының дерегі. Ішінде салықтық тазарту да бар, бірақ бәрі емес.Ал дәл сол кезде бір жұмыс орнының бағасы рекорд қойып жатыр.
2025 жылы әлеуметтік осал топқа берілген гранттың шегі – 400 АЕК, яғни 1 572 800 теңге. 2026 жылы 1 АЕК 4 238 теңгеге өсіп, сол грант 1 695 200 теңге болды. Оған қоса субсидияланатын орынға ай сайын 78 640 теңгеге дейін төленеді – жылына 943 680 теңге. Екеуі – 2,5 млн. Жанама шығынмен біздің есеп бойынша – 4 млн-нан асады.
4 млн-ға ашқан орнымыз неге 6 ай тұрмай жабылады? Біз жұмыс орнын ашып жатырмыз ба, әлде сол 200 мыңның қатарын көбейтіп жатырмыз ба?
Жауап 5 бөлек шындықта
Кәсіпкер Жұмабек Жанықұлов:»Біз 95%-ын жасап, соңғы 5%-ына шыдамаймыз. Үш жылдық еңбек көкке ұшады».Грант алынды, лента қиылды – 95% бітті. Ал сату, нарықта қалу – сол 5%. Сол 5%-да 200 мыңның көбі кетіп жатыр.
2. ЖАМАНДАМА, ТҮЗЕТ
Сырымбек Тау: «Жамандағанша, түзетуге тырысайық».200 мың жабылды деп жылағанша, не жетіспейді – соны табу керек.
НЕ ЖЕТІСПЕЙДІ?
Ұзақбай Айтжанов: «Оңтүстіктегі цехқа шикізатты орталық берсе, шығын тез өтеледі. Инвестор бірінші инфрақұрылымдық климатты сұрайды». 1 572 800 теңге грант алған цехтың шикізаты келесі облыстан келмесе, грант – логистикаға кетеді. Ал логистика неге қымбат? Дүниежүзілік Банктің бағалауынша, өңірлік базаға 11,2 трлн керек. Бұл – бекітілген бюджет емес, бағыт. Бірақ бағыт анық: жол жоқ жерге грант барса, ол жабылады.
ТҰЗАҚ ҚАЛАЙ ЖҰМЫС ІСТЕЙДІ?
Қуанышбек Дүйсенов: «Мемлекет қолдауындағы орын субсидия біткенше ғана тұрады. Нарықтық емес жоғары жалақы ұсынып, маманды өзіне тартады». Механизм: 78 640 теңге субсидия барда бір орын тірі, қасындағы субсидиясыз екі орын өледі. Біз 200 мыңды осылай көбейтіп отырмыз ба? 5. 4 МЛН ҚАЙТАДЫ МА? Бейсенбек Зиябеков: «4 млн-ның 15%-ы – 606 мың теңге бірінші жылы қайтуы керек». Руслан Сұлтанов: «Біз өндірістің өзін құрдық, бірақ тереңдігін емес. Құрал-жабдық сырттан келеді, құнның бір бөлігі сыртта қалады. Компания бәсекеге емес, қолдауға бейімделеді». Яғни, 4 млн жұмсадық, бірақ түйме де сырттан келеді.
НЕ ІСТЕЙМІЗ? 3 ҰСЫНЫС 1
1 695 200 теңге алған орын 3 жылдан кейін бар ма – ашық жариялансын. Бағасын емес, ғұмырын өлшейік Грантты шашқанша, сол қаржының бір бөлігін қойма, тоңазытқыш, логистикаға салсақ, 200 мың азаяды.
Өнімділікке байлайық. Айлық 78 640 теңгені жалақыға емес, өнімділікке берсек, тұзақ – тірекке айналады.Түйін: Біз 4 млн-ға орын ашып жатырмыз, бірақ 200 мың орынды жауып жатырмыз. Енді ашуды емес, ұстап қалуды үйренетін уақыт.
