Алматының батыс қақпасында күніне 100 мың көлік кіреді. Оның кемі жартысы — оңтүстік облыстардан келетін транзит, ол Райымбек арқылы кіреді.
Ал Қаскелең бағыты толық Жандосовқа байланған. Шешім — ағынды сұрыптау: Райымбек пен Жандосовты ауыр жүк пен автобустарға қалдырып, Абайды 3,4 км Қаскелеңге дейін созып, жеңіл көліктерге беру. Сонда ғана батыс қақпа 40%-ға жеңілдейді. Бұл — Президенттің 6,5 трлн теңгелік «Халықтық құрылыс» бағдарламасындағы ең арзан, бірақ ең өтімді шешім.
375 құбыр және бір қақпаның тығырығы
Алматының басты проблемасы — үй емес, құбыр. Суда тозу 50,75%, кәрізде 47,79%, электрде 84%. Төле бидің астында ғана 375 желі жатыр — бұл «Алматы Бас Жоспар» институты бағалауы. Асхат Садуовтың айтуынша, LRT салмас бұрын тек желіні көшіруге 61,4 млрд теңге кетеді.
Дәл осындай тығырық — батыста. Райымбек ені жағынан көтереді, бірақ ол транзит пен фураға толы. Жандосов — қала маңы көші-қонын жалғыз көтеріп тұр. Екеуі де аралас ағыннан тұншығып тұр.
Шешім: Ағынды 3-ке бөлу
Жоспар — БАКАД-қа дейін Саинды 6,6 км, Абайды 3,4 км созу, Талғарды 4 жолаққа, Бішкекті 8 жолаққа кеңейту. Бірақ мәселе тек созуда емес, функционалды бөлуде. Райымбек — транзит және ауыр жүк коридоры. Оңтүстік облыстардан келетін жүктің жартысы осында. Оны жеңілден босатып, фуралар мен облысаралық автобустарға ыңғайласақ, олар қала орталығына кірмей, БАКАД арқылы таралады.
Жандосов — қала маңы автобусы және орта ауырлықтағы жүк. Қаскелең, Шамалған, Іргелі бағытындағы қоғамдық көлік пен жеткізу көліктеріне қалдырамыз.Абай — жеңіл көлік және болашақ BRT/LRT. Абайды Қаскелеңге дейін созсақ, ол жоғарғы таза белдеу болады. Қалқаман, Алматы Арена, университеттер — бәрі жеңіл көлік, студент, тұрғын. Бұл жерге ауыр жүкті кіргізбесең, экологияға да, кептеліске де жеңіл. «Алматы Бас Жоспар» институты моделі бойынша, осындай сұрыптау Жандосов пен Райымбектің таңғы-кешкі пиктік жүктемесін 30-40%-ға жеңілдетеді. 6,5 трлн қайда кетеді? Жолдау бойынша 2029 жылға дейін Ұлттық қордан 6,5 трлн, оның 1,5 трлн-ы 2026-2027-де әлеуметтік тозуды жабуға бөлінеді.
Су және кәріз:
Батыс коллектор 35 км, 17,9 км бітті. Жылу: №2 ЖЭО-да 556 МВт газ блогы. Энергетика маманы Алмас Ақылбекұлы: «Көмірдің арзаны — өтірік арзан». Көлік: Метро — Қалқаманға, LRT — Алматы-2-ге, BRT — 42 коридорға.
Экономист Алмас Чукин: «Сапалы жоба, алаң дайындығы, материал және тұрақты қаржы — төртеуі қатар болмаса, ақша бетонға айналады». Түйін: Жаңа жол салу — қымбат. Ал бар жолды дұрыс бөлу — арзан. Абайды жеңілге, Райымбек пен Жандосовты ауырға беру — батыс қақпаның ең ұтымды формуласы.
