2027 жылдың 1 қаңтарынан ЕТЖ 85 мыңнан 110 мың теңгеге көтеріледі. Өсім — 25 мың теңге, яғни 29,4 пайыз. Соңғы жеті жылдағы ең үлкен өсім.
Бұл шешім 1,8 миллион адамның табысына тікелей әсер етеді. Соның 370 мыңнан астамы — бюджеттен жалақы алатындар.
Сарапшылардың байламы
ЕТЖ шамамен 30 пайызға өседі, айырмашылық 25 мың теңгені құрайды, бұл 1,8 миллион адамға тиеді.
Құрылтай депутаты Никита Шаталов сол 1,8 миллионның ішіндегі негізгі топты нақтылады. Оның айтуынша, ЕТЖ өсуі ең аз алатындар шоғырланған мемлекеттік секторға тиеді. Көбіне бұл санатқа мектептер мен ауруханалардағы еден жуушылар, тазалықшылар, күзетшілер жатады. Яғни, өсім бірінші олардың тұрмысына әсер етеді. Сонымен қатар, негізгі нәтиже бюджет саласында болады, өйткені онда жалақы есебі ЕТЖ-ға байланған. Жеке кәсіпте мұндай байланыс сирек кездеседі.
Бұл пікірді Құрылтай депутаты Снежана Имашева толықтырады. Оның бағалауынша, кәсіпке бұл шара тек дәл ЕТЖ төлеп отырғандарға ғана әсер етеді, онда жалақы қоры өседі. Бірақ кәсіптің басым бөлігі бәрібір ЕТЖ-дан жоғары төлейді. Үш сарапшының байламы бір арнаға тоғысады. Өсімнің пайдасы — бюджеттегі ең әлсіз топқа, салмағы — ЕТЖ-мен жұмыс істейтін шағын кәсіпке түседі.
Экономист Төлеген Асқаровтың ескертуі
Экономист Төлеген Асқаров бұл өсімді ішкі нарықты жандандыру мүмкіндігі ретінде бағалайды. Оның айтуынша, қосымша табыс азық-түлікке, күнделікті тауар мен қызметке сұранысты арттырады. Ал өндірушілер мен жеткізушілер сол сұранысты жаба алмаса, өсімнің бір бөлігін баға жеп қояды.Сонымен қатар, ақша-несие саясаты артық сұранысты тежей алады, бірақ ол картоп, ет немесе сүт өндірісін өздігінен көбейте алмайды. Бұл жерде негізгі жұмыс Үкіметке түседі.
Сараптама:
110 мың теңге — қағаздағы көрсеткіш. Зейнетақы қорына және медициналық сақтандыруға ұсталатын жарналардан кейін қолға 96-98 мың теңге қалады. Қазіргі 85 мыңнан қолға 74 800 теңге тиеді. Нақты өсім — 22 мың теңге.
Бұл өсім айналымдағы ақша массасын жарып жібермейді
25 мың теңгеден есептегенде жылдық қосымша қор — 540 миллиард теңге. Айналымдағы ақша көлемі 42 триллион теңге болғанда, бұл — 1,2 пайыз ғана. Яғни, жаңа ақша басылмайды, бар ақша қайта бөлінеді. Ұтатындар — бюджеттегі 370 мың қызметкер. Олардың зейнетақы қорына аударылатын жарна өседі. Бұл — 1975 жылдан кейін туғандардың болашақ зейнетақысын көбейтетін фактор.
Қысым түсетіндер — ЕТЖ-мен 10 адам ұстап отырған шағын кәсіп. Мұндай кәсіпке жылына қосымша 3 миллион теңге шығын қосылады. Ол шығын не тауар бағасына қосылады, не жұмыс орнын қысқартуға апарады. Ең маңызды түйін — Асқаров айтқан сөредегі тауар мәселесі. 1,8 миллион адам қосымша 22 мыңмен дүкенге барады. Егер сөреде отандық картоп, ет, сүт жеткілікті болса, өсім халықтың қоржынында қалады. Жеткіліксіз болса, өсімді баға жеп қояды.
Осылайша, ЕТЖ өсуі — ақша саясатының емес, тауар саясатының сынағы. 110 мыңның тағдыры Ұлттық Банкте емес, қоймада, логистикада және фермердің өнімінде шешіледі. ЕТЖ — ақша емес, сөре
