Энергетика министрлігінің хабарлауынша, жарты жыл ішінде халықаралық инжинирингтік команда қажетті зерттеулер жүргізіп, оның қорытындысы бойынша үкіметке болашақ зауыттың техникалық және экономикалық параметрлерін ұсынуы тиіс. Жобаның тапсырыс берушісі SK Ondeu («Самұрық-Қазына» еншілес кәсіпорны).
Министр Ерлан Ақкенженовтың айтуынша, МӨЗ жылына 10 млн тоннаға дейін мұнай өңдей алады.
Бұл елдің шикізат моделінен көмірсутектерді терең өңдеуге көшуін қамтамасыз етеді.
«Алдын ала ТЭН аясында бірінші кезекте шикізаттық қамтамасыз етудің тиімді сызбасын анықтау жоспарлануда — Қашаған және Теңіз кен орындарынан мұнай өңдеу, сондай-ақ қолданыстағы құбыр инфрақұрылымы арқылы аралас шикізатты пайдалану нұсқалары қарастырылуда», — делінген хабарламада.
Сарапшылар сондай-ақ жаңа МӨЗ-дің орналасуын анықтауға тура келетінін айтып жатқанда Украинаның үшқышсыз аппараттары РФ мұнай зауыттарына соққы жасағаны белгілі болды.
РАСЕ Analytics талдау компаниясының директоры Асқар Исмаиловтың айтуынша, Украина тарапы мұнай-газ саласының барлық өндірістік тізбегін қозғауда. Бұл МӨЗ, мұнай базалары, порттар, мұнай құбырлары және өндіру объектілері. Алдын ала есептеулер бойынша шабуылдар ресейлік қайта өңдеу қуаттылығының тәулігіне шамамен 700 мың баррелін уақытша істен шығарды. А.Исмаиловтың пікірінше, егер ресейлік МӨЗ-дер жиі тоқтайтын болса, Ресей Федерациясы өзінің ішкі нарығын қорғау үшін отын экспортын шектеуі мүмкін. Сонда Қазақстан үшін қысқа мерзімді тапшылықты әдеттегі тәсілмен жабу қиынырақ болады.
Талдаушы атап өткендей, бұл Қазақстан қақтығыс тарабы болмаса да, оның экспорттық логистикасы әскери және санкциялық тәуекел аймағының ішінде екенін көрсетеді.
«КҚК, порттар, мұнай базалары немесе теміржол тораптары айналасындағы инфрақұрылымдағы кез келген шабуыл немесе апат қазақстандық мұнайды жеткізуді уақытша шектеуі мүмкін», — деп атап өтті А.Исмаилов.
Сондай-ақ ол сақтандыру және логистикалық тәуекелдерді белгіледі. Энергетикалық инфрақұрылымға шабуыл неғұрлым жиі жасалса, тасымалдау, сақтандыру, маршруттарды сақтау және резервтеу соғұрлым қымбаттайды.
Бұдан басқа, төртінші МӨЗ құрылысын іске асыруды жеделдету керек. Елге тек көлемдер ғана емес, өндірістік нысандардың аварияларға, жөндеулерге және маусымдық шыңдарға төзімділігі де қажет. А. Исмаилов Қазақстандағы ірі МӨЗ-дердің бірі 1945 жылы салынғанын еске салды.
Өз МӨЗ-ін жерүсті қорғау қажеттігі туралы айта келе, Ә.Исмаилов әзірге мұндай шараларды шамадан тыс деп есептейді. Оның үстіне әскери өнеркәсіптегі технологиялар жылдам өзгеруде және жердегі қорғаудың тиімділігін бос тексеру іс жүзінде мүмкін емес.
Сарапшы атап өткендей, Таяу Шығыстағы қақтығыс қазіргі заманғы қорғаныс жүйелері Парсы шығанағы елдерінің мұнай-газ өндірісін ирандық дрондардың шабуылынан қорғай алмады.
«Қазақстандық МӨЗ-ге заманауи өнеркәсіптік қауіпсіздік жүйесі қажет. Бұл тек периметрді қорғау ғана емес. Бұл қолжетімділікті бақылау, бейнебақылау, қауіпті тораптарды қорғау, резервтік энергиямен жабдықтау, киберқауіпсіздік, апаттардан кейін тез қалпына келтіру жоспарлары. Мен сапалы тәуелсіз аудит кезінде көптеген сәйкессіздіктер мен бұзушылықтар анықталатынына сенімдімін», — деп қортындылады Ә.Исмаилов.
