ҚНРДА «Капитал нарығы туралы» заң жобасын ұсынды. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі «Капитал нарығы туралы» заң жобасын әзірлеп, жалпыға ортақ талқылауға ұсынды.
Бұл құжат – еліміздің экономикасын дамытудың жаңа кезеңіне қадам. Себебі бұған дейін отандық бизнес негізінен банктердің несие ресурстарына тәуелді болып келді. Ал бағалы қағаздар нарығы өз әлеуетін толық аша алмады.
Бұрынғы жүйенің кемшілігі неде болды?
Талдау көрсеткендей, қолданыстағы модельдің бірқатар жүйелі кемшілігі бар еді.Біріншіден, экономиканың банк жүйесіне шамадан тыс тәуелділігі.
- Ірі инфрақұрылымдық және өндірістік жобаларды ұзақ мерзімге қаржыландыру мүмкіндігі шектеулі болды
- Екіншіден, кәсіпорындардың капитал нарығына шығуының күрделілігі. Облигация шығару, акция орналастыру рәсімі ұзаққа созылып, жоғары шығынды талап етті.
- Үшіншіден, заңнамалық базаның бытыраңқылығы. Қаржы нарығы 11 кодекс пен 24-ке жуық заңмен реттелді. Бұл инвестор мен эмитент үшін құқықтық белгісіздік тудырды.
- Төртіншіден, жеке инвесторлар институтының әлсіздігі. Елде 5 миллионнан астам брокерлік шот ашылғанымен, олардың басым бөлігі белсенді емес.
- Ақпараттың ашықтығы мен инвестор құқығын қорғау тетіктері жеткіліксіз болды.
Заң жобасы қандай жаңалық әкеледі?
Ұсынылған заң жобасының негізгі мақсаты – бірыңғай, түсінікті және халықаралық стандарттарға сай капитал нарығын қалыптастыру.Құжат 11 кодекс пен 24 қолданыстағы заңға өзгерістер енгізуді көздейді. Бұл нормаларды бір жүйеге келтіріп, құқықтық реттеудің біртұтас архитектурасын құруға мүмкіндік береді.Заң жобасында мынадай негізгі бағыттар қарастырылған: Эмитенттердің мүмкіндігін кеңейту. Лицензиялау мен рұқсат беру рәсімдерін жеңілдету арқылы компаниялардың биржаға шығуына жағдай жасау.Инвесторларды қорғау. Клиенттердің тапсырмасын үздік орындау стандартын, ақпаратты ашудың бірыңғай талаптарын, инсайдерлік саудаға қарсы тетіктерді енгізу.
Нарық инфрақұрылымын жетілдіру
Клиринг пен есеп айырысу жүйесін жаңғырту, маркет-мейкер институтын дамыту, қысқа сатылымдар үшін құқықтық негіз қалыптастыру, исламдық қаржы құралдарын кеңейту.Реттеу функциясын қайта бөлу. Биржаның реттеу комитетіне кейбір өкілеттіктерді беру арқылы нарықтық өзін-өзі реттеуді дамыту. Бұл ретте Агенттіктің жалпы қадағалау функциясы сақталады.
Талқылаудың созылуы неге әсер етті? Заң жобасының қоғамдық талқылануының ұзаққа созылуы нарыққа өз әсерін тигізді. Ірі инвесторлар мен эмитенттер жаңа ережелердің түпкілікті бекітілуін күтіп, ірі инвестициялық шешімдерді кейінге қалдыруға мәжбүр болды. Бұл капитал нарығының өтімділігі мен тереңдігін арттыру процесін баяулатты.
Қорытынды: Стратегиялық маңызы «Капитал нарығы туралы» заңның қабылдануы – 2029 жылға дейін 150 млрд доллар шетелдік инвестиция тарту міндетін орындаудың маңызды құралы.
Бұл заң ел экономикасына ұзақ мерзімді және «арзан» инвестиция тартудың баламалы тетігін қалыптастырады. Банк несиесіне ғана тәуелділікті азайтып, бизнеске жаңа қаржыландыру көзін ашады. Ал азаматтар үшін жинағын тиімді орналастырудың жаңа мүмкіндігі пайда болады.
Заң жобасымен «Ашық НҚА» порталы мен ҚНРДА ресми сайтында танысуға болады. Бұл реформаның сәтті жүзеге асуы Қазақстанды Орталық Азияның жетекші қаржы орталығына айналдыру жолындағы маңызды қадам болмақ.
