Депутат Асхат Рахымжанов отын сапасын зауыттан жанармай бағанына дейін қадағалауды ұсынды.
Соңғы айларда еліміздің ақпараттық кеңістігінде автомобиль отынының сапасына қатысты шағымдар күрт көбейді. Жүргізушілер АИ-95 және АИ-98 маркалы бензин құйғаннан кейін көліктерінің тұрақсыз жұмыс істей бастағанын айтады. Нәтижесінде форсунка, катализатор сынды қымбат бөлшектер істен шығып, жөндеуге 200-ден 600 мың теңге дейін қаражат жұмсауға тура келіп отыр.
Бұл өзекті мәселені Мәжіліс депутаты Асхат Рахымжанов Құрылтайдың пленарлық отырысында көтеріп, Үкіметке жүйелі шаралар қабылдауды ұсынды.
Тексеріс қандай бұзушылықты анықтады?
Техникалық реттеу және метрология комитетінің биылғы бақылау сатып алуларының қорытындысы алаңдатарлық. Атап айтқанда, Алматы қаласында АИ-100 деген белгімен сатылған бензиндің құрамындағы күкірт мөлшері белгіленген нормадан үш есе асып кеткен. Ал Қызылорда облысында АИ-95 маркасымен АИ-92 маркалы отынның сатылғаны тіркелді.Депутаттың пікірінше, мұнай өңдеу зауытынан сапалы шыққан өнімнің өзі тұтынушыға жеткенше сапасын жоғалтуы мүмкін. Өйткені тасымалдау, сақтау, ауыстырып тиеу және бөлшек сауда кезеңдеріндегі бақылаудың әлсіздігі байқалады.
«Қолданыстағы заңнамада кондициялық емес мұнай өнімдерінің айналымы үшін жауапкершілік қарастырылған. Алайда тәжірибеде отынның сапасы тізбектің қай буынында нашарлағанын жедел анықтау қиын. Осыған байланысты автокөлігі зақымданған азамат зиян мен отын сапасы арасындағы себеп-салдарлық байланысты өз бетінше дәлелдеуге мәжбүр болып отыр», – деді Асхат Рахымжанов.
«Цифрлық паспорт» деген не?
Депутат ұсынған 6 шараның ішіндегі ең маңыздысы – отынның әр партиясы үшін цифрлық паспорт енгізу. Бұл жүйе бойынша бензин өндірушіден немесе импорттаушыдан шыққан сәттен бастап нақты ЖҚС-тағы жанармай бағанына дейінгі барлық қозғалысы қадағаланады. Ал ЖҚС-та QR-код орналастырылып, тұтынушы жанармай құю алдында телефон арқылы отынның шығу тегімен және зертханалық сынақ нәтижелерімен таныса алатын болады.Бұдан бөлек депутат мыналарды да ұсынды:
- ЖҚС пен мұнай базаларында кенеттен сынама алу;
- Бақылау сатып алуды жүйелі түрде жүргізу;
- Міндетті зертханалық сараптаманы енгізу;
- Отынды бүлдірген тізбектің нақты буынына жеке жауапкершілік жүктеу;
- АЖҚС, аймақ және қабылданған шаралар көрсетілген тексерулердің ашық тізілімін құру;
- Жүргізушілер үшін сапасыз отыннан келген зиянды дәлелдеу рәсімін жеңілдету.
Халықаралық тәжірибе
Мұндай цифрлық қадағалау жүйесі әлемнің дамыған елдерінде сәтті қолданылып келеді. Еуропа Одағында «Fuel Quality Directive» аясында әр отын партиясы тіркеледі. Ресей Федерациясында 2020 жылдан бастап электронды мұнай өнімдерінің паспорты жүйесі жұмыс істейді.ҚорытындыОтандық ЖҚС желісіндегі тәртіпсіздік – тек экономикалық қана емес, экологиялық және әлеуметтік мәселе. Сапасыз отын бір жағынан азаматтардың қалтасына салмақ салса, екінші жағынан қоршаған ортаға зиян келтіреді.
Сондықтан отын айналымының барлық кезеңін ашық әрі есепті ететін «цифрлық паспорт» жүйесін енгізу – уақыт талабы. Бұл шара нарықтағы тәртіпті реттеп, жауапкершілікті арттырып, ең бастысы тұтынушының құқығын қорғайды.Үкіметтің бұл ұсынысты пысықтап, нақты іске асыру тетіктерін ұсынуы – кезек күттірмейтін мәселе.
