Қазақстанда өкпе обыры – онкологиядан болатын өлімнің бірінші себебі.
Жыл сайын 3000-нан астам адамға осы диагноз қойылады. Ауруды ерте анықтаса, өлімді азайтуға болады. Бірақ елімізде дайын тұрған ЖИ жүйесі 2 жылдан бері іске қосылмай келеді. Таратып айтсақ:
2023 жылы Дүниежүзілік банктің гранты есебінен өкпе қатерлі ісігін (рак) ерте сатысында анықтауға және скрининг жасауға арналған отандық жасанды интеллект жүйесі әзірленді. Елімізде жыл сайын 3 000-нан астам адамнан осы қауіпті ауру табылады
Қазақстанда инсультті ерте анықтауға арналған Cerebra (немесе онкологиялық бағыттағы скринингтік) жасанды интеллект жүйесінің толыққанды мемлекеттік деңгейде іске қосылмай, әкімшілік және бюрократиялық кедергілерге тіреліп тұруына қатысты болып отыр.
Бұл мәселені Мәжіліс депутаты Сергей Пономарев Премьер-министр Олжас Бектеновке депутаттық сауал жолдап көтерді.
Депутаттың айтуынша, 2023 жылы Дүниежүзілік банктің гранты есебінен өкпе обырын ерте диагностикалауға арналған жасанды интеллект жүйесі толық дайын болған. Техникалық жағынан бәрі бар:
ЖИ жүйесі – дайын
Интеграция – елдегі 200 медициналық ұйыммен қосылған
Заң – «Жасанды интеллект туралы» заң күшіне енген
Яғни скринингті ертеңнен бастауға болады. Бірақ мемлекеттік органдардан нақты қадам жоқ.
«Осындай толық дайындыққа қарамастан, жобаны іс жүзінде іске қосу мерзімдері созылып, ілгерілеу болмаған», – дейді Сергей Пономарев.
Депутат не талап етіп отыр?
Кідірістің себебін анықтау – неге 2 жылдан бері жылжымай тұр?
Тәуелсіз бағалау – дайын технологияның сапасын тексеруНақты мерзім – ұлттық скрининг қашан басталады?Жауапкершілік – егер заң бұзушылық болса, кінәлілер жазалансын
Неге бұл маңызды?
Өкпе обырын ерте сатыда анықтау – адам өмірін сақтау деген сөз. Төмен дозалы компьютерлік томография + ЖИ арқылы дәрігерлер қатерлі ісіктің алғашқы белгісін өздері байқамай тұрып табуға болады. Дүниежүзілік тәжірибе көрсеткендей, скрининг өлім-жітімді 20%-ға дейін төмендетеді. Ал бізде технология тұр, ақша жұмсалған, бірақ нәтиже жоқ.Депутат жобаның одан әрі созылуы халықтың денсаулығына тікелей қауіп төндіреді деп санайды.
Қорытынды:
Мемлекет цифрландыруға миллиардтап ақша жұмсайды. Бірақ ең бастысы – оны адам игілігіне іске қосу. 200 ауруханаға қосылған ЖИ жүйесі кабинетте шаң басып жатса, оның керегі не?Денсаулық сақтау министрлігі бұл сауалға жақын арада жауап беруі тиіс.
