Басқа жол жоқ. Басқаша шешім қабылдасақ, байланыссыз қаламыз. Бұған дейін біз мәжіліс депутаттары KazSat жүйесін жаңарту тәсілін сынға алғанын жазғанбыз. Олар жаңа жерсеріксіз Қазақстан Starlink және OneWeb сияқты шетелдік сервистерге тәуелді болуы мүмкін деп ескертті.
«Ағымдағы геосаяси жағдайда байланыстың күрделі инфрақұрылымының ҚР юрисдикциясынан тыс шетелдік провайдерлерге тәуелділігіне жол беруге болмайды», — деп жазды депутаттар цифрландыру министрі Жаслан Мәдиевке берген сауалында.
KazSat-3R жобасы бойынша конкурсқа Қытай, Түркия, Финляндия және Ресейдің бес компаниясы өтінім берді, келісімшартқа 2026 жылдың соңына дейін қол қою жоспарланып отыр.
Үкіметте жобаны іске асырғаннан кейін ақпараттық қауіпсіздік деңгейі арттырылып, Қазақстанның технологиялық егемендігі нығайтылатынын атап өтті. Премьер-Министр Олжас Бектенов KazSat-3 қолданыстағы ғарыш аппаратын алмастыратын жаңа KazSat-3R байланыс спутнигін құруға 10,4 млрд теңге бөлу туралы қаулыға қол қойды.
Қазақстан KazSat-3 жерсерігі арқылы ұлттық телекоммуникациялық тәуелсіздікті қамтамасыз етуді, ақпараттық қауіпсіздікті нығайтуды және шалғай ауылдарды сапалы интернетпен қамтуды көздеп отыр.
KazSat-3 қандай стратегиялық үміттерді ақтап отыр?
- Ақпараттық қауіпсіздік және тәуелсіздік: KazSat ғарыштық байланыс жүйесі отандық мемлекеттік органдар мен ірі байланыс операторларының деректерін қорғауды және шетелдік спутниктерге тәуелділікті жоюды қамтамасыз етеді.
- Шалғай аймақтарды интернетпен қамту: Жер үсті канаттарын тарту қиын немесе мүмкін емес шалғайдағы елді мекендерді, вахталық кенттерді үздіксіз интернет және теледидар сигналымен байланыстырады
- Қызмет көрсету көлемі: KazSat-3 сыйымдылығы 19 байланыс операторының жұмысын және 2 миллионнан астам абоненттің телехабар тарату қызметін қолдайды. Спутник Қазақстан аумағынан бөлек, Орталық Азия елдеріне де қызмет көрсетеді.
- Халықаралық нарыққа шығу: Еліміз KazSat-2 және KazSat-3 аппараттарының спутниктік сыйымдылығын экспорттау арқылы халықаралық телекоммуникация нарығына шығуды мақсат етіп отыр. Болашаққа деген жоспарлар
- 2026 жылғы деректер бойынша, KazSat-3 пайдалану мерзімі 2029 жылы аяқталатындықтан, үкімет оның үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету үшін жаңа KazSat-3R ғарыштық байланыс жүйесін жасау жобасын бекітті.
Министрлер кабинеті жобаны іске асыру спутниктік байланыс және телерадио хабарларын тарату желілерінің тұрақты жұмысын қамтамасыз ететінін, сондай-ақ халық аз қоныстанған және шалғай елді мекендерде интернетке қолжетімділікті кеңейтуге мүмкіндік беретінін атап өтті.
Бұдан басқа, ақпараттық қауiпсiздiк деңгейi арттырылады, Қазақстанның технологиялық егемендiгi нығайтылады. Баспасөз қызметінің ақпараты бойынша, бүгінгі таңда KazSat ғарыш байланыс жүйесінің ресурстарын ірі отандық байланыс операторлары мен мемлекеттік құрылымдар пайдаланады.
Жүйе базасында телерадио хабарларын тарату, деректер беру, ұтқыр байланыс және Интернетке қол жеткізу қызметтері көрсетіледі. Жүйеге 19 байланыс операторы және 2 миллионнан астам телехабар тарату абоненттері қосылған.
Қазақстанның ұлттық «KazSat» ғарыштық байланыс жүйесі 2006 жылдан бері дамып келеді.
Осы уақытқа дейінгі негізгі хронология
- KazSat-1 (2006): Қазақстанның орбитаға шығарылған тұңғыш байланыс жерсерігі. 2006 жылы ұшырылғанымен, басқару жүйесіндегі ақауларға байланысты 2008 жылдың соңында байланыс толық үзілді.
- KazSat-2 (2011): Алғашқы қателіктер ескеріліп, 2011 жылы 16 шілдеде Байқоңырдан ұшырылды. Оның ғарышта жүргеніне 15 жыл толды.Ол телерадиохабар тарату мен интернет қызметін 10 жылдан артық уақыт бойы сенімді қамтамасыз етті. Оның қызметін ел аумағында 13 мыңнан астам жер стансасы бар 15 негізгі қазақстандық оператор пайдаланып отыр. Пайдалы жүктемесі шамамен 70-75% көлемінде орындалады. Бұл ресурсты Қазақстанның ірі жерсеріктік байланыс операторлары пайдаланып келеді. Kazsat-2 ғарыш аппараты ұшу кезінде 61,23 кг отын (ксенон) жұмсады. Қалғаны — 78,77 кг. Есептелген мәліметтер бойынша, отын 2027 жылға дейін жетеді.2021 жылы жүргізілген техникалық аудит негізінде Kazsat-2 спутнигін пайдаланудың есептік мерзімі 2023 жылдан бастап 2026 жылдың соңына дейін ұзартылды.
- KazSat-3 (2014): 2014 жылдың сәуірінде ғарышқа жіберіліп, қазіргі таңда ұлттық операторлар мен мемлекеттік құрылымдарды байланыспен қамтамасыз етіп отыр. KazSat-3 қызмет көрсету ресурсы 2029 жылы аяқталады.
- KazSat-3R (Жаңа жоба): KazSat-3 жерсерігінің мерзімі аяқталуына байланысты, оның орнына жаңа KazSat-3R аппаратын жасау және орбитаға шығару жұмыстары басталды.
