Жаңа автомобильдер арзандап, ескілері қымбат бағаның жалына жармасып отыр.
Сұраныстың төмендеуіне автокредиттеу шарттарының қатаюы, дилерлердің жаңа науқандары мен жеңілдіктері, сондай-ақ халықтың нарықтағы бағаның түсуін күтуі басты себеп болды. Сонымен қатар, ресейлік көліктердің ағыны мен жаңа жеткізілімдер де нарыққа әсер етті.
Сұраныстың азаю себептері
- Кредит шарттары: Банктер автонесие беру тәртібін қатаңдатып, талаптарды күшейтті.
- Баға күтуі: Сатып алушылар баға әлі де түседі деген оймен көлік алуды кейінге қалдырып жатыр.
- Дилерлік жеңілдіктер: Автосалондар қоймадағы тауарды сату үшін жаңа науқандар мен арзан баға ұсынып жатыр.
Жүгірген көліктердің қымбат болуы
- Қолжетімділік: Бастапқы жарнасы жоқ немесе жаңа көлікке ақшасы жетпейтіндер қолда бар ескі машиналарды таңдайды.
- Бөлшек сауда: Ескі көліктердің бағасы инфляцияға байланысты түспей отыр.
Қазақстан автомобиль одағының (ҚАҰ) деректері бойынша 2026 жылғы мамырда елде 18 393 жаңа жеңіл және коммерциялық автомобиль сатылды — өткен жылмен салыстырғанда 5,3% -ға аз. Қаңтар-мамырда 84 002 машина сатылды, бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,8% -ға төмен.
Автомобиль нарығын мониторингілеу және талдау агенттігінің бас директоры Артур Мискарянның айтуынша, жаңа және пайдаланылған автомобильдер сегменттерінде кредиттік қаражатты тартумен жасалған мәмілелердің үлесі соңғы жылдары 50-60% -ды құрайды.
«Пайдаланылған автомобильдер нарығында сатып алушылардың жаңа автомобильдер сегментіне өту үрдісі барған сайын айқын байқалады, себебі бастапқы баға сегментінде жаңа автомобильдер модельдерінің саны өсуде. Айтпақшы, дилерлік орталықтағы пайдаланылған автокөлікті сатып алушылар үшін қаржы құралдарының жиынтығы жаңа автокөліктерді сатып алу кезінде қол жетімді жиынтықпен салыстырылатынын атап өткен жөн. Ал табиғи нарықта пайдаланылған автокөлікті сатып алу кезінде мұндай құралдарды таңдау мейлінше аз», — деп түсіндірді Артур Мискарян.
Осылайша, ресми дилерлер сатып алушылардың бір бөлігін екінші нарықтан біртіндеп тартуда. Бұған жаңа модельдерге, trade-in бағдарламаларына және қаржы құралдарының неғұрлым кең таңдауына бағаның төмендеуі жұмыс істейді.
Автоэксперт және «За рулем» журналының редакторы Алексей Алексеев қазіргі жағдайдың тағы бір ерекшелігін атап өтті: кейбір пайдаланылған көліктердің құны салыстырмалы санаттағы жаңа автокөліктердің бағасынан жоғары болып шықты.
«Автонесиеге деген қызығушылық көптеген модельдер бағасының төмендеуіне байланысты төмендеген сияқты. Машиналар қолжетімді болды, сондықтан адамдар несиелерді аз пайдаланады. Жалпы жағдай өте қызық: жаңа көліктер нарығында баға төмендеді, ал пайдаланылған автокөліктер бағаны жоғары ұстап отыр», — деді сарапшы.
Оның айтуынша, пайдаланылған автокөліктерді сатушылар бұрынғы бағаларға бағдарлануды жалғастыруда және өзгерген жағдайға тез бейімделуге дайын емес.
Қытай брендтері баға бәсекелестігін күшейтуде
Ал жаңа автомобильдер нарығында баға күресі күшейе түсуде. Бірінші кезекте ол өз модельдерінің құнын белсенді түрде қайта қарайтын қытайлық өндірушілер арасындағы бәсекелестікпен байланысты.
«Қытайлық өндірушілер бағаны белсенді түрде төмендете отырып, бір-біріне салған баға соғыстарынан дилерлер «басын ұстайды». Нәтижесінде неміс және жапон брендтерінен басқа барлық брендтер де бағаны төмендетуге мәжбүр», — деп мәлімдеді Алексей Алексеев.
Жаңа автомобильдерге бағаның төмендеуі бастапқы және қайталама нарықтар арасындағы әдеттегі арақатынасты өзгертеді. Егер бұрын пайдаланылған машина жаңа ұқсас модельден едәуір арзан болуы мүмкін болса, енді жекелеген позициялар бойынша айырмашылық қысқарады немесе мүлдем жойылады.
Параллель импорт статистиканы бұрмалайды
Пайдаланылған автомобильдер нарығын бағалау кезінде ескерілуі қажет тағы бір фактор — параллель немесе «сұр» импорт.
Алексей Алексеевтің түсіндіруінше, Қытайдан келетін автомобильдердің бір бөлігі, шын мәнінде, жаңа болса да, жүріп өткен көліктер сияқты өтуі мүмкін.
«Қытайда жаңа автомобильдерді шетелдіктерге сатуға тыйым салынғандықтан, алдымен жергілікті тұрғын сатып алып, одан кейін оны Қазақстанға пайдаланылған автомобиль ретінде қайта сататын делдалдық схема қолданылады. «Сұр» импорт осылай жұмыс істейді. Іс жүзінде жаңа машина жүгіріссіз Қазақстанға пайдаланылған көлік ретінде кіреді», — деп түсіндірді сарапшы.
Нәтижесінде қайталама нарық статистикасы делдалдар арқылы әкелінген жаңа автомобильдердің едәуір санын қамтуы мүмкін.
Осылайша, қазақстандық автонарық қайта құру кезеңін бастан кешіруде: жаңа автомобильдер қолжетімді бола бастады, дилерлер баға бәсекелестігін күшейтуде, ал пайдаланылған машиналарды сатушыларға жаңа шындыққа бейімделуге тура келеді. Қосарлас импорт қосымша фактор болып қалып отыр, ол бастапқы және қайталама нарықтардың нақты арақатынасын бағалауды қиындатады.
