Алматыда алты көшені гастрокөшеге айналдыру басталды. Қағазда – бәрі әдемі: жаяу жүргіншіге жайлы, террасасы бар, туристі тартатын көше. Ал көшеде кәсіп істеп отырған адамға ше? Бұл – мүмкіндік пе, әлде жаңа шығын ба? Әкімдік не дейді, бизнес не ойлайды?
Әкімдіктің логикасы түсінікті. Панфилов жаяу көше болғанда қала ұтты. Енді сол тәжірибені алты көшеге көшірмек. Қала жолды, жарықты, тротуарды өзі жасайды, ал кәсіпкерге «кел, дәмхана аш, 6 пайызбен ақша береміз» дейді
Бірақ кәсіпкердің есебі басқаша
Байсейітова мен Құрманғазыда қазірдің өзінде жалдау – шаршы метріне 15-20 мың теңге. «Гастрокөше» деген атақ жабысса, қожайын ертең 25-30 мың сұрауы мүмкін. Осыдан кейін шағын дүкен, тігінхана, кітап дүкені шыдай ма? Бұл – джентрификация. Әлемде барлық гастрокластер осыдан өтеді. Алдымен жергілікті шағын бизнес ығысады, орнына ірі мейрамхана желісі келеді. Нәтижесінде көше тірі емес, біркелкі, қымбат болып шығады.Ақша шынымен жеңіл ме?ӘКК ұсынған 6 пайыз – қағазда арзан. Бірақ Almaty Finance-тен 1 миллиардқа дейін алу үшін кепіл, жоба, бизнес-жоспар керек. Шағын кофехана иесіне бұл – ауыр.Ал кепілсіз 6,5 миллион – террасаға жетпейді. Бір жақсы желдеткіштің өзі 5-7 миллион тұрады. Сондықтан бұл ақша – жаңадан бастағанға емес, қалтасы қалың, екінші, үшінші нүктесін ашамын деген желіге тиімді.
Тұрақсыз көше – клиентсіз көше ме?
Бұл – ең әлсіз тұс. Жоба бойынша Масанчиде тұрақ алынып, веложол салынады. Сәтпаевтың бір бөлігінде тұрақ толық жойылады. Әкімдік «жаяу клиент келеді» дейді. Бірақ Алматының шындығы – адам көлікпен жүреді. Әсіресе отбасымен тамақтануға баратын клиент. Тұрақ болмаса, ол Сәтпаевқа емес, «Достық Плазаға» кетеді. Онда тұрақ тегін, жылы.Байсейітова, Құрманғазы сияқты көшеде жаяу ағын бар. Ал Сәтпаев – ені 4 жолақты магистраль. Оны жаяу жүргіншіге айналдыру – оңай емес. Біржақты жол, автобус жолағы – жеткізу көлігін, таксиді қайда қоямыз деген сұрақ ашық тұр.
Алматыға бұл не береді? Мұнда екі жол бар
Оң сценарий:
Егер көшеде қымбат мейрамхана ғана емес, арзан стрит-фуд, қазақы дәм – бауырсақ, қуырдақ, шұбат сататын орын болса, туриске қызық. Турист қазір Алматыда 1,5 күн ғана қалады. Тауға шығып, түсіп қайтады. Кешке баратын жері жоқ. Гастрокөше сол олқылықты толтырады. Турист ұзақ қалса – қонақүй, такси, гид – бәрі ұтады.
Теріс сценарий:
Егер бәрі бірдей – бір кофехана, бір бургер болса, жергілікті тұрғын бармайды. Ал жергілікті бармаған жерге турист те бармайды. Нәтижесінде жазда бос терраса, қыста жабық есік. Түйін – бизнес үшін: Бұл жоба – әкімдіктің сыйы емес, бәсеке. Орнын сақтағысы келген шағын бизнес – қазірден ӘКК-мен келісіп, террасаға орын алуы керек. Ертең орын қалмайды. Дәмхана ашамын деген кәсіпкер – жалдау шартын ұзақ мерзімге, теңгемен бекітіп алуы керек. Әйтпесе атағы шыққан соң баға өседі. Барлық кәсіпке ортақ ескерту – көлікке емес, жаяу адамға жұмыс істеу керек. Тұрақ болмайды. Демек, жеткізу, алып кету, жаяу клиент – басты бағыт. Алматы алманың қаласынан дәмнің қаласына айнала ала ма? Иә, егер бұл жобада әкімдіктің есебі емес, көшеде отырған кәсіпкердің шығыны ескерілсе.
