Алайда тыныштық уақытша болуы мүмкін: инвесторлар геосаяси шиеленіс күшейіп келе жатқан Таяу Шығыстағы жағдайды мұқият бақылауда ұстайтынын айтып жатыр.
Қазақстан қор биржасындағы (KASE) сауда-саттық қорытындысы бойынша жұма күні АҚШ долларының бағамы 487,24 теңге деңгейінде бекітілді. Бұл ұлттық валютаның таяудағы ауытқулардан кейін балансты сақтай алғандығын және әзірге күрт әлсіреу белгілерін көрсетпегенін көрсетеді.
Бір қарағанда жағдай теңге үшін қолайлы болып көрінеді.
Валюта нарығына қысым шектеулі, ал сауда-саттыққа қатысушылар күту позициясын ұстанады. Алайда сыртқы факторлар шешуші рөл атқаруда.
Белгісіздіктің басты көзі Таяу Шығыс болып қала береді.
Американдық JP Morgan соңғы шолуда теңгеге деген көзқарастарын «позитивтен» «бейтараптыққа» өзгертті. Алайда бұл банк ұлттық валютаның күрт әлсіреуін күтеді дегенді білдірмейді.
Сарапшылар неғұрлым мұқият бағалау себептерінің арасында бірден бірнеше факторларды атайды.
- Біріншіден, теңге үшін тарихи тұрғыдан әлсіз жазғы кезең тән.
- Екіншіден, Ұлттық банк базалық мөлшерлемені нарықтың көптеген қатысушылары күткеннен ерте төмендете бастады.
Бұдан басқа, Қазақстан Ұлттық банкі тарапынан валюталық операциялардың бағамға әсері таяу айларда айтарлықтай төмендеуі мүмкін.
Талдаушылар инфляцияның мамыр айында бір ай бұрынғы 10,6% -ға қарағанда 10,4% -ға дейін бәсеңдегеніне назар аударады.
- Бұдан басқа, ҚҚС өсуінің бағаларға әсері күтілгеннен әлсіз болып шықты.
- Банкте сондай-ақ ішкі сұраныстың салқындату және тұтынушылық кредиттеудің өсуінің баяулау белгілері байқалады.
Базалық мөлшерлемеге ерекше назар аударылады. Ұлттық банктің маусымдағы шешімінен кейін ол 17% -ды құрайды. JP Morgan пікірінше, бұл қадамды ставкаларды төмендетудің агрессивті циклінің басталуы ретінде емес, керісінше бұрын өте жоғары нақты ставкаларды түзету ретінде қабылдау керек.
Нақты мөлшерлеме — бұл базалық мөлшерлеме мен инфляция арасындағы айырмашылық. Соңғы шешімнен кейін де Қазақстан дамушы нарықтар арасындағы нақты мөлшерлемелердің ең жоғары деңгейінің бірін сақтап отыр.
JP Morgan да Қазақстан экономикасының 2026 жылға арналған өсу болжамын 4,5-5,5% -ға дейін жақсартты. Банктің базалық сценарийі Brent маркалы мұнайдың салыстырмалы түрде жоғары бағасын 2026 жылдың соңына дейін сақтауды болжайды.
Қазақстандық қаржыгерлердің ұстанымы ұқсас
Шамамен осындай бағалар Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының маусым айындағы сауалнамасында да бар, оған банктердің, сақтандыру компанияларының, брокерлік ұйымдар мен талдау бөлімшелерінің өкілдері қатысты.
Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, бір айдан кейін доллар шамамен 498,5 теңге болуы мүмкін. Бір жылға болжам бір доллар үшін 518,9 теңгені құрайды.
Яғни, нарық ұлттық валютаның белгілі бір әлсіреуін күтеді, бірақ әңгіме бағамның күрт көтерілуі туралы емес.
Теңгедегі қысымның негізгі факторларының ішінде сауалнамаға қатысушылар Ұлттық қордан валюта айырбастау көлемінің төмендеуін, салық кезеңінің аяқталуын, бюджет шығыстарының маусымдық өсуін және демалыс кезеңінде шетел валютасына сұраныстың дәстүрлі түрде өсуін атайды.
Бұл ретте сарапшылар инфляциялық күтулердің бірте-бірте жақсарғанын атап өтіп, таяудағы жыл ішінде базалық мөлшерлеменің одан әрі төмендеуін күтуде.
Бір сөзбен айтқанда, Қазақстанда да, шетелде де бағалардың көпшілігі бір қорытындыға келіп тіреледі: теңгенің бірқалыпты әлсіреуі мүмкін, алайда бағамның күрт құлдырауы сценарийі бүгінде базалық болып көрінбейді. Әлемдегі ірі банктердің бірінің талдаушылары да, қазақстандық қаржыгерлер де, Ұлттық банктің өзі де осындай қорытындыға келеді.
Қорытындылай келе, Дүниежүзілік экономикалық форумның ұзақмерзімді болжамында Қазақстанның айтарлықтай тұрақты қаржылық жағдайы туралы айтылады
Қақтығыстың шиеленісуінің жаңа толқыны әлемдік нарықтарды тәуекелді активтерге сақтықпен қарауға мәжбүрлеп отыр. Теңгені қоса алғанда, дамушы елдердің валюталары үшін мұндай оқиғалар әдетте жоғары сезімталдық факторына айналады.
Сарапшылардың атап өтуінше, әзірге нарықтар дүрлікпе көңіл-күйден аулақ, бірақ кез келген одан әрі шиеленісу жағдайды тез өзгерте алады.
Инвесторлар мұнай нарығына ерекше назар аударады. Тарихи тұрғыдан алғанда мұнайдың құны Қазақстан экономикасы мен ұлттық валютасының жай-күйіне айтарлықтай әсер етеді.
Аптаның басы сақтық белгісімен өтеді. Нарыққа қатысушылар инвесторлардың көңіл-күйін тез өзгертуге қабілетті жаңалық фонын қадағалауды жалғастыруда.
Дүйсенбі күнгі валюта қозғалысы:
- АҚШ доллары — 480-492 теңге;
- еуро — 560-572 теңге;
- ресей рублі — 6,55-6,70 теңге;
- қытай юані — 71-73 теңге.
Әзірге теңге тепе-теңдікті сақтауда, алайда одан арғы динамика көбінесе әлемдік нарықтардағы оқиғалардың дамуына байланысты болады. Егер геосаяси шиеленіс күшейсе, жоғары сезімтал валюталар ауытқулардың жаңа кезеңіне тап болуы мүмкін. Олай болмаған жағдайда ұлттық валюта салыстырмалы түрде қолайлы диапазонда қозғалысты жалғастыруға мүмкіндік алады.
Қазақстандықтар үшін таяу күндер беріктіктің өзіндік сынағына айналады: нарықтар өсіп келе жатқан сыртқы тәуекелдер мен теңгенің тұрақтылығы арасындағы тепе-теңдікті іздейді.
