18 тамыздағы сауда қорытындысы бойынша әлемдік нарықта мұнай бағасы қайта өсіп, Brent маркалы мұнайдың баррелі 91 доллар шамасына, ал WTI маркасы 85 доллар маңына жетті.
Бұл көрсеткіш соңғы апталардағы ең жоғары деңгейлердің бірін қалыптастырып отыр. Бұл жағдай Қазақстанның бюджет түсімдерін арттырып, ұлттық валюта – теңгенің нығаюына қолайлы жағдай жасайды, бірақ ішкі нарықтағы жанармай бағасы мен инфляцияға әртүрлі факторлармен әсер етеді.
Қаржы министрі Мәди Тәкиев үкімет отырысында қолданыстағы бюджет архитектурасында, мұнай бағамының өсімі, тікелей Ұлттық қордың түсіміне әсер ететінін атап өту керек, себебі заңнамаға сәйкес, мұнай түсімдерінің негізгі бөлігі Ұлттық қорға жіберілетінін айтқан.
«Ал республикалық бюджет үшін оң әсерін тигізген, бұл мұнайға салынатын экспорттық кеден бажы салығы, ол қосымша 40,5 млрд. теңгені қамтамасыз етті. Сонымен қатар, теңге бағамының орнықтылығы, республикалық бюджет кірістеріне, тежеуші фактор ретінде әсер етті», — дейді министр.
Қазақстанға тигізетін оң әсері
- Әлемдік мұнай бағасының өсуі Қазақстанның Ұлттық қорына түсетін түсімдерді ұлғайтады. Мысалы, мұнай бағасы барреліне 120 долларға жеткен жағдайда Ұлттық қорға түсетін қаражат 1,4 триллион теңгеге дейін қосымша көбеюі мүмкін. Жалпы көрсеткіштер нарықтағы баға мен жылдық жиынтық есепке байланысты өзгеріп тұрады
- Бюджет кірісі: Экспорттан түсетін валюта көлемі ұлғайып, мемлекеттік қазынаға түсетін түсім артады.
- Теңге тұрақтылығы: Қазақстан қор биржасындағы валюта саудасында экспорттаушылардың белсенділігі артып, ұлттық валютаға қолдау көрсетіледі.
- Қаржылық қорек: Ұлттық қордың жинақтаушы мүмкіндіктері жақсарады
Теріс немесе шектеулі тұстары
- Өндіріс көлемінің төмендеуі: Бұған дейін елде мұнай өндіру көрсеткіштерінің бәсеңдеуі байқалғандықтан, бағаның қымбаттауынан түсетін физикалық пайда көлемі күтілгеннен аз болуы мүмкін.
- Ішкі жанар-жағармай бағасы: Мемлекеттік реттеу мен өңдеу зауыттарының ерекшеліктеріне байланысты әлемдік мұнайдың қымбаттауы ішкі нарықтағы бензин бағасына бірден автоматты түрде төмендеу немесе өзгеру түрінде көрінбейді
