Қазақстанда ипотекалық тұрғын үй қарыздарын қайта қаржыландыру мемлекеттік бағдарламасы бойынша жаңа мерзімдер бекітілді. Қолдау көрсетуді қаржы институттары 2025 жылғы 31 желтоқсанға дейін берілген өтінімдер бойынша 2026 жылғы 1 қыркүйекке дейін жүзеге асыратыны Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің кезекті қаулысында айтылған.
Құжатта норма банктерге, Қазақстан тұрғын үй компаниясына және басқа да уәкілетті ұйымдарға қатысты екені айтылған. Барлық рәсімдер аяқталғаннан кейін банктер 2026 жылғы 1 қарашадан кешіктірмей Қазақстан тұрақтылық қорына (ҚКҚ) қорытынды салыстыру актілерін ұсынуға міндетті.
Құжатта тұрғын үйі ұйымдардың балансына өткен қарыз алушыларға ерекше назар аударылған. Егер проблемалы қарыз алушы 2025 жылғы 31 желтоқсанға дейін сатып алуды қаржыландыру немесе тұрғын үйді жалға беру туралы өтінішпен жүгінбесе, банк осы жылжымайтын мүлікті сату құқығын алады.
Осындай мерзімдер 2026 жылғы 1 қыркүйекке дейін «Астана Банкі» АҚ-ның тарату комиссиясы үшін белгіленген, ол банктік лицензияны қайтарып алуға байланысты (2025 жылғы 31 желтоқсанға дейін өтініш берген жағдайда) кредиттері бұрын қайта қаржыландырылмаған қарыз алушыларға көмек көрсетуді жалғастырады. Ипотекалық тұрғын үй қарыздарын қайта қаржыландыру бағдарламасы Қазақстанда 2015 жылдан бастап жұмыс істейді. Оны Ұлттық банк ипотекалық кредиттерге қызмет көрсету кезінде, оның ішінде теңге девальвациясынан кейін қиындықтарға тап болған қарыз алушыларды қолдау үшін іске қосты. Бағдарлама шеңберінде банктер қарыз шарттарын қайта қарауға, сыйақы мөлшерлемесін және клиенттердің борыштық жүктемесін төмендетуге, сондай-ақ жалғыз тұрғын үйді жоғалтудың алдын алуға мүмкіндік алды. Қайта қаржыландырудан кейінгі мөлшерлеме жылдық 3% -дан аспайтын болды.
Кейінгі жылдары бағдарлама бірнеше рет кеңейтілді. Атап айтқанда, оған 2016 жылғы 1 қаңтарға дейін берілген валюталық ипотекалық заемдар таратылды, олар жеңілдікті бағам бойынша теңгеге айырбасталды. Сондай-ақ, азаматтардың әлеуметтік осал топтарына ерекше қолдау шаралары қарастырылған.
Бағдарлама үш негізгі бағытты қамтиды.
- 2004-2020 жылдары берілген ипотекалық қарыздар бойынша 2025 жылғы 1 маусымға қарай жылдық 3% мөлшерлеме бойынша 207,4 млрд теңге сомасына 32,9 мың кредит қайта қаржыландырылды.
- 2016 жылға дейін ресімделген валюталық ипотека проблемасын шешу шеңберінде бір доллар үшін 188,35 теңге белгіленген бағам бойынша 114 млрд теңгеге 15,9 мың қарыз айырбасталды; бұл жұмысты 2025 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарланған болатын.
- Тағы бір бағыт әлеуметтік осал қарыз алушыларды қолдауды көздейді: қарызды есептен шығару, төлемнің жеңілдікті кестесін ұсыну және жалғыз тұрғын үйді қайтару есебінен жалпы сомасы 96,3 млрд теңгеге 10,6 мың адам көмек алды
