Қазақстандық банктер қолма-қол рубльді қабылдағаны үшін комиссияны көтереді, ал айырбастау пункттері оларды сатып алу бағамын төмендетеді.
Маусым айының басында ЦентрКредит Банкі жеке тұлғалар үшін де, заңды тұлғалар үшін де кассалар, терминалдар және банкоматтар арқылы қолма-қол рубльді қабылдағаны үшін 5% мөлшерінде комиссия енгізді. 28 шілдеден бастап заңды тұлғалар үшін қолма-қол рубльді қабылдағаны үшін осындай комиссияны (кемінде 1000 теңге) Halyk Bank енгізеді. Бұдан басқа, банк Ресей және Беларусь банктеріне еуроға халықаралық аударымдар кезінде OUR төлеу схемасы бойынша 250 евро мөлшерінде қосымша комиссия белгіледі (барлық комиссияларды жөнелтуші төлейді).
- Ресей рублінің Қазақстан банктері мен айырбастаушылар үшін тиімсіз болуы және олардың қабылдауды шектеуі валютаның артық болуына (избыток), логистикалық қиындықтарға және санкциялық тәуекелдерге тікелей байланысты
- Банктік шектеулер мен комиссиялар: Валютаны Ресейге экспорттау логистикасы қиындаған. Осыған байланысты ірі қаржы ұйымдары (мысалы, Банк ЦентрКредит пен Halyk Bank) операциялық шығындарды жабу үшін қолма-қол рубльді қабылдауға қосымша 5% мөлшерінде комиссия
- Санкциялық бақылаудың күшеюі: Екінші деңгейлі банктер мен айырбастау пунктеріне Ұлттық банк тарапынан ішкі бақылау мен тәуекелдерді бағалау талаптары қатаңдатылды. Осы себепті банктер рубльмен жасалатын операцияларды қысқартуға мәжбүр
- Қолма-қол рубльдің шектен тыс көбеюі: Қазақстанға көрші елден нақты рубль массасы көптеп ағылып жатыр. Айырбастаушыларда рубль қоры тым көп, ал оған сұраныс төмен.
Қазақстанның айырбастау пункттері қауымдастығының президенті Арчин Ғалымбаевтың айтуынша, айырбастау пункттері ресей валютасымен жұмыс істеу шарттарын да түзетті, бірақ мұны сатып алу бағамын өзгерту есебінен жасайды. Олар рубльді қабылдаудан бас тартпайды, бірақ оны арзан сатып алады.
«Нарықта қолма-қол ресей рублінің ұсыныстары көп, ал оларға деген сұраныс өте аз. Ұсыныстың осыншама ұлғаюына байланысты сұраныс болмаған кезде ауытқу туындап, қолма-қол рубль бағасы төмендей бастады. Мысалы, егер биржалық баға қазіргі уақытта шамамен 6,1 болса, қолма-қол рубль 5-тен қабылданады және биржалық бағамнан арзан сатылады», — деп түсіндірді Ғалымбаев.
Ол бұл қолма-қол ақшаның едәуір бөлігін Қазақстанға келетін Ресей азаматтары, сондай-ақ шекара маңындағы өңірлерде сауда жүргізетін қазақстандықтар әкеледі деп есептейді. Банктер өз кезегінде айырбастау пункттерінен сатып алынған рубльдер ағынын қысқартуға тырысады. Бұл ретте валютаны шетелге әкету шарттары өзгерген жоқ: бұрынғысынша $10 мыңға дейін баламада әкетуге болады.
«Кассалар «сырттан» сатып алынған қолма-қол ақшамен толып кетпеуі үшін банктер шектеулер енгізді. Олар клиенттердің банкке теңгемен немесе доллармен келіп, валютаны тікелей банктің өзінде айырбастауын қалайды», — деп есептейді Ғалымбаев.
Сонымен қатар Ғалымбаев айырбастау пункттері үшін ресейлік валютаның артық болуы айтарлықтай проблема тудырмайды деп пайымдайды. Оның айтуынша, олардың табысы сатып алу мен сату бағамы арасындағы айырмашылық есебінен қалыптасады, сондықтан көлемді реттеудің негізгі құралы спредтің өзгеруі болып қала береді.
«Айырбастау пункттері үшін бұл жағдайда ешқандай қиындық жоқ, себебі біз спредтен қандай баға алатынымыз маңызды емес. Бұл ретте ресейлік рубльдің бағамы, менің ойымша, қазір біршама жасанды сипатқа ие. Биржалық бағам қолма-қол валютамен не болып жатқанымен ерекшеленеді, дәл осы айырмашылықтан қолма-қол рубльдер ағыны қазір Қазақстан нарығына белсенді түрде кетіп жатыр», — деп қортындылады Ғалымбаев.
