Экономистердің атап өтуінше, күшті немесе әлсіз теңгені оң немесе теріс құбылыс деп атауға болмайды.
Валютаны нығайту импорттаушылар, салымшылар мен қарыз алушылар үшін сыртқы борыш бойынша тиімді, ал неғұрлым әлсіз бағам экспорттаушылар үшін қолайлы және шикізатты сатудан түсімдерді ұлғайтады. Ақыр соңында әсері экономиканың немесе отбасылық бюджеттің жағдайға қай жағынан қарайтынына байланысты. Кейбіреулері үшін бұл неғұрлым арзан импорттық тауарларды, басқалары үшін — табыстың төмендеуін білдіреді.
- Бірінші кезекте әңгіме тұрмыстық техника, электроника, дәрі-дәрмектер, автомобильдер, шетелдік білім беру және түрлі онлайн-сервистер туралы болып отыр.
- Сондай-ақ бұрынғы сомаға тауарларды доллармен сатып ала алатын, бірақ оған теңгеден аз жұмысын алатын импорттаушылар да ұтады.
- Бұл сатып алушылар үшін бағаны төмендетуге немесе пайданы арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар күшті теңге экспорттаушыларға тиімсіз.
Мұнайды, астықты, металдарды және басқа өнiмдердi валютаға сататын компаниялар айырбастау кезiнде түсiмдi доллар бағамының неғұрлым жоғары болуына қарағанда теңге аз алады.
Мемлекет үшін жағдай түсініксіз
- Бір жағынан, бюджетке доллармен номинирленген экспорттық түсімнен түсімдер азаюда. Екінші жағынан — сыртқы қарызға қызмет көрсету арзандап барады, себебі ол бойынша төлемдер де шетел валютасында жүргізіледі.
Мамандар carry trade деп аталатын стратегияға ерекше назар аударады, ол кезде инвесторлар пайыздық мөлшерлемесі төмен елдерде қаражат алып, оны кірістілігі анағұрлым жоғары теңгелік құралдарға салады. Мұндай тетік әлемдік қаржы нарықтарында кеңінен қолданылады, алайда пайыздық ставкалар өзгерген немесе ұлттық валюта әлсіреген кезде капиталдың бір бөлігі елден тез кетуі мүмкін.
Ranking.kz мәліметінше, халықтың теңгеге деген сенімі өсуде. 1 маусымға қарай жеке тұлғалардың қазақстандық банктердегі депозиттерінің көлемі алғаш рет 29 трлн теңгеден асып, бір айда 2,5% -ға және бір жылда 18% -ға ұлғайды. Себептердің бірі — теңгелік депозиттер бойынша тартымды пайыздық мөлшерлемелер және ұлттық валютаның салыстырмалы түрде тұрақты бағамы.
