Кеше Мәжілісте депутат Ольга Перепечина біз айтып жүрген қауіпті тура айтты.
НДС 12%-дан 16%-ға көтерілді. Үкімет «қазынаға қомақты қаржы түседі» деді. Бірақ Жоғары аудиторлық палатаның қорытындысы керісінше: күткен табыс жоқ.
Депутаттың сөзі: «2027 жылға жоспарланған 2,8 трлн теңге өсім – өсім емес. Биыл жетпей қалған ақшаның орнын толтыру ғана».
Салықты көтергенмен, түсім көбеймеді. Неге?
Себебі тізбек үзіліп тұр. Мемлекет 16,4%-бен қарыз алады. Банк кәсіпкерге ақша бермейді. Кәсіпкер істі тоқтатады. Сауда азаяды. НДС-ты кімнен аласың? Алатын ешкім жоқ. Салықтың пайызы өсті, бірақ салық салынатын базаның өзі кішірейіп кетті.
Халықтың мойнындағы несие – 26,1 трлн, өсімі – 20,3%. Халық қарызбен күн көріп отырғанда, одан қандай салық жинайсың?
Ұлттық қорға қол создық
Сәуірде вице-премьер Жұманғарин Вашингтонда үштік рейтинг агенттіктеріне – S&P, Moody’s, Fitch-ке есеп берді: «2026 жылы алғаш рет нысаналы трансферттен бас тарттық, енді тәртіпке көштік» деп.
Арада жарты жыл өтті. 2027 жылдың бюджетіне қайтадан Нацфондтан 2 трлн теңге салынып отыр.
2 трлн қайда жұмсалады?
Тізім жоқ, өлшем жоқ, негіздеме жоқ. Жолға, суға, байланысқа дейді. Бірақ қай жол, қай ауыл, қандай қайтарым – ештеңесі көрсетілмеген. Мемлекеттік инвестиция жобаларының портфелі бекітілмей жатып, ақшасы бөлініп кеткен».
Бұл нені аңғартады?
Елімізде қос рента қатар жүр:Қаржы рентасы: 2,6 трлн-ды 16%-бен сырттан алып, жылына 416 млрд-ын сыйақыға төлеп отырмыз. Мұнай рентасы: Түспей қалған салықтың орнын Нацфондтан 2 трлн алып жамап отырмыз.
Екеуі де өндірістен келген табыс емес. Екеуі де қағаздағы ақша. Бірі – қағаз әкелген шетелдікке кетеді, екіншісі – қағазы жоқ, тізімі жоқ жобаларға кетеді. Қорытындысы – бюджеттің тесігі ұлғая береді. НДС көтерілді, қазына толмады.
Мұнай дәуірінде жер астындағы байлықты сатып, ақшаны Ұлттық қорда жинадық. Қаржы дәуірінде керісінше – кері алып, қағаздың пайызын төлеп жатырмыз. Сондықтан 2,6 трлн – тек Ұлттық Банктің ғана емес, бүкіл бюджеттің сынағы.
Қысқа ақша кеткенде артында не қалады?
416 млрд қарыз және тізімі жоқ 2 трлн жоба ғана.
