Мәжілісмен Асхат Рахымжанов Қазақстан ресурстық апаттың алдында тұрғанын мәлімдеді.
«Сарапшылардың болжамынша, 2030 жылға қарай біз су ресурстарының тапшылығын сезінеміз, ал 2050 жылға қарай еліміз терең су дағдарысына тап болуы мүмкін. Бұл ретте еліміздің сегіз су шаруашылығы бассейнінің жетеуі трансшекаралық болып табылады, бұл біздің ұлттық қауіпсіздігімізді көршілердің саясатына тікелей тәуелді етеді. Осыған байланысты су мен қара нарықты ұрлағаны үшін жауапкершілікті қатайтуды ұсынамын. Заңсыз кесіп өткені және лимиттерден асып кеткені үшін айыппұлдар бірнеше есе көбейтілуі тиіс, ал бассейндік инспекциялардың жұмысы сыбайлас жемқорлық факторларын болдырмау үшін толығымен цифрландырылуы тиіс», — деп есептейді ол.
Бұдан басқа, депутат айналымдағы сумен жабдықтауды енгізуді жеделдетуді ұсынады.
«Барлық өнеркәсіптік кәсіпорындар мен автокөлік жуу орындары үшін суды пайдаланудың тұйық цикліне өтудің қатаң мерзімін белгілеу қажет. Барлық ирригациялық желілерге толық түгендеу және техникалық аудит жүргізуді сұраймын. Тесiктердi жамау практикасын тоқтату және шығынды дамыған елдер деңгейiне дейiн, 10-15% -дан кем төмендету үшiн қаптамасы бар каналдарды ауқымды қайта жаңартуға көшу қажет. Ғылыми-зерттеу әлеуетін қалпына келтіруіңізді сұраймын. Су ресурстарын басқарудың толыққанды институтын және кадрлар даярлау жүйесін құру», — деп жалғастырды ол.
Оның айтуынша, бүгінгі күннің басты қатері тек сырттан ғана емес, сонымен қатар, елде қалған ресурстарды тиімсіз пайдалануда жатыр.
«Ауыл шаруашылығы еліміздің барлық су ресурстарының 60% -дан астамын тұтынады. Бұл ретте тиімділік өте төмен деңгейде. 70-80% -ға жететiн ирригациялық жүйелердiң тозуынан өзендерден алынған судың жартысы және егiстiктерге жетпей, жай ғана құмға кетедi. Соңғы 30 жылда суды пайдалану коэффициенті 0,8-ден 0,5-ке дейін төмендеді. Су үнемдеу технологиялары суармалы жерлердің 16-30% ғана қолданылады. Тапшылық неғұрлым өткір оңтүстік өңірлерде бұл көрсеткіш одан да төмен — тек 3% -ға жуық. Қазақстан экономикасына Ресей мен АҚШ-қа қарағанда $1 артық су қажет», — деді А.Рахымжанов.
Сонымен қатар, оның айтуынша, елде қара су нарығы өркендеп келеді, ол кезде ресурстың орасан зор көлемі заңсыз пайдаланылып, ақы төленбейді. Оның үстіне, стратегиялық объектілер — бөгеттер мен сумен жабдықтау жүйелері жеке меншікке беріледі, бұл олардың құлдырауына және мемлекеттік бақылаудың жоғалуына алып келеді.
«Су тапшылығы бар өңірлерде нақты суару жүйесін енгізбей, күріш пен мақта егістігін кеңейту жалғасуда. Біз, депутаттар, қазіргі жағдайды ұлттық қауіпсіздікке қатер деп есептейміз. Су — бұл жай ғана тауар емес, ол халықтың игілігі», — деп түйіндеді мәжілісмен.
Бұрын хабарланғандай, жыл басынан бері шаруаларға суармалы суды заңсыз пайдаланғаны үшін 41 млн теңге айыппұл салынған. Естеріңізге сала кетейік, Қазақстанда қара су нарығы жалпы тұтыну көлемінің 5-10% құрайды.
