Қазақстандағы такси нарығының 80%-ын ұстап тұрған бір қосымшаның сүрінгені — бүкіл елде бағаны 3 есе өсірді.
inDrive негізін қалаушы Арсен Томский табыстан бас тартып, бағаны тежеуге мәжбүр.
Не болды?
11 қазан таңертең «Яндекс Go» Қазақстанда жаппай істен шықты. Такси де, дәмхана мен дүкеннен жеткізу де тоқтады. Яндекс «жөндеп жатырмыз» дейді, бірақ қашан бітетінін айтқан жоқ.Сол сәтте халық жаппай inDrive-қа көшті. Threads-тағы шағым мынау: «Баға аспанға ұшты». Бұрын 900 теңгеге баратын жерің қазір 2 600 теңге. Алматыда 4 000 теңгеге дейін шығып тұр. Кейбірі «көлік те жоқ, қызметі де нашар» деп жазып жатыр.Неге 3 есе өсті? Сараптама. Бұл — inDrive «көтеріп жіберді» деген әңгіме емес. Бұл — нарықтың заңы.
- Монополияның әсері. Алматы мен Астанада таксидің 70-80%-ы — Яндекс. Ол құлағанда сұраныстың бәрі бір жерге — inDrive-қа құйылды. Екінші үлкен ойыншы жоқ.
- Аукцион моделі. inDrive-та бағаны компания емес, халық пен жүргізуші арасындағы сауда белгілейді. Қалыпты күні бұл арзан. Ал сұраныс 5 есе көп болса, сауда жоғары кетеді. 900 теңге ұсынсаң, қасыңдағы адам 1 500 ұсынады, жүргізуші сол жаққа кетеді. Амалсыз 2 600-ге көтерілуге мәжбүрсің.
- Жүргізуші жетіспеді. Көп жүргізуші екі қосымшада қатар отырады. Яндекс өшкен соң, олардың бір көзі байланды, ал сұраныс еселеп өсті.
Томский неге араласты?
Әдетте ірі компанияның қожайыны мұндай ұсақ шағымға жауап бермейді. Бірақ бұл жолы Арсен Томский өзі шығып, алдағы өзгерістер туралы айтты.
Бірінші — комиссияны барынша азайтты. Тек салық жабуға жететін деңгейге дейін. Яғни компания қазір осы ажиотаждан ақша тауып жатқан жоқ, керісінше табысынан бас тартып отыр. Мақсаты — жүргізуші көбірек шықсын.
Екінші — «Бүгін сауда ауқымын шектейміз». Бұл — inDrive үшін қағидадан шегіну. Олар әрдайым «бағаны халық өзі белгілейді» деп келеді. Ал қазір жоғары шекті қолдан қояды. Болмаса, ертең халық «тонап жатыр» деп қосымшаны өшіріп тастайды.
Бұдан не шығады?
Бұл — бір күндік ақау емес, бүкіл нарықтың дерті.Қазақстанда такси деген — бір компания. Ол сүрінсе, екі миллион қалада баға 3 есе өседі, адам жұмысына жете алмай қалады.
Екіншіден, inDrive сияқты баламаның өзі сол монополияға тәуелді. Жүргізуші базасы ортақ. Сондықтан түйін мынау: Яндекс қашан істеледі — белгісіз. Компания «жөндеп жатырмыз» дейді. Ал халыққа қазір бір-ақ кеңес бар — асығыс болмаса, қарбалас уақытта такси шақырмай тұрған жөн.
