Ұлттық банк базалық мөлшерлемені қатарынан үшінші рет төмендетті. 16,25% деңгейінде белгіледі. Жақын арада Қазақстанда базалық мөлшерлеме төмендемейді. Себебі Ұлттық банктің бұл бағыттағы мүмкіндіктері қазіргі уақытта шектеулі.
Дәл қазір базалық мөлшерлемені 16,25%дан төмендеуі экономикадағы инфляцияның баяулағанын (тамызда 9,8% болды) көрсететін маңызды қадам. Егер реттеуші мөлшерлемені одан әрі қарай да белсенді төмендете берсе, бұл ел экономикасына, қарапайым азаматтарға және бизнеске екіжақты (оң және теріс) әсер етеді.
Оң әсерлері (Экономиканы ынталандыру)
- Несиелер арзандайды: Коммерциялық банктердегі бизнеске және халыққа арналған несиелердің (кепілсіз, автонесие, ипотека) пайыздық мөлшерлемелері төмендейді.
- Бизнес белсенділігі артады: Арзан несие кәсіпкерлерге өндірісті кеңейтуге, жаңа жұмыс орындарын ашуға және инвестиция салуға мүмкіндік береді. Бұл жалпы ЖІӨ (ішкі жалпы өнім) өсімін жеделдетеді.
- Тұтынушылық сұраныс өседі: Халық несиені көптеп алып, тауарлар мен қызметтерді белсенді сатып ала бастайды, бұл нарықты жандандырады.
Теріс әсерлері мен Тәуекелдер (Қауіп-қатерлер)
- Инфляция қайта өсуі мүмкін: Егер нарыққа арзан ақша тым көп құйылса, сұраныс ұсыныстан асып кетіп, тауарлар мен қызметтер бағасы (әсіресе азық-түлік және коммуналдық тарифтер) қайтадан жылдам қымбаттай бастайды. Ұлттық банктің өзі қазірдің өзінде болашаққа (2027 жылға) арналған инфляция болжамын 6,5–8,5%-ға дейін көтеріп отыр.
Мөлшерлеменің одан әрі төмендеуін тежейтін негізгі себептер мен тәуекелдер тым салмақты болып тұр
Ұлттық банк 2026 жылға арналған инфляция болжамын 9–11% деңгейінде қалдырғанымен, 2027 жылға арналған болжамды бұрынғы 5,5–7,5%-дан 6,5–8,5%-ға дейін көтерді. Елдегі ішкі сұраныстың артуы, жанар-жағармай (ЖЖМ) бағасының қымбаттауы және коммуналдық қызмет (ТКШ) тарифтерінің өсуі инфляциялық қысымды қайта күшейтуі мүмкін. Ұлттық қордан инфрақұрылымдық жобаларға бөлінетін ірі қаражат көлемі нарықтағы ақша массасын ұлғайтып, бағаның өсуіне қосымша әсер етеді. Әлемдік азық-түлік және энергия ресурстары бағасының құбылмалылығы, сондай-ақ серіктес елдердегі (мысалы, Ресей мен ЕО) инфляциялық үрдістер Ұлттық банкті сақ саясат ұстануға мәжбүрлеп отыр.
«Бұрынғы деңгейде сақтау немесе 0,25% және 0,5% -ға төмендету нұсқалары болды. Сауалнама жүргіздік. Инфляция туралы деректер әлі болған жоқ, сондықтан сауалнамаға қатысушылардың көпшілігі 25 б.п. төмендеуді қолдады, Инфляция 9,8% болып шыққан статистикалық деректер жарияланғаннан кейін көбірек түсіністік пайда болды. Нәтижесінде 50 б.п. төмендеу — ақталған қадам деген ойға келдік», — деп хабарлады ол.
Жалпы, оның айтуынша, инфляциялық факторлар мен тәуекелдердің күшеюі жағдайында одан әрі төмендету үшін кеңістік шектеулі.
«Келесі шешімдерде біз фискалдық және квазифискалдық саясатты іске асырудың, сондай-ақ реттелетін бағаларды көтерудің және олардың қайталама әсерлерінің әсерлерін мұқият бағалайтын боламыз. Барлық келесі шешімдер келіп түскен деректер мен тәуекелдер балансын бағалауға сүйене отырып қабылданатын болады», — деп атап өтті Т. Сүлейменов.
Бұл ретте инфляцияның бірмәнді мәнге дейін төмендеуі базалық мөлшерлемені 18% деңгейінде ұстап тұру кезеңінде ақша-кредит саясатының қатаңдығы, сондай-ақ үкіметпен бірлескен шаралар тиімділік беретінін және экономика біртіндеп дезинфекциялық траекторияға қайта оралатынын растайды, деп есептейді бас банкир.
