Үкіметтің 2026 жылғы 14 тамыздағы № 722 қаулысымен Мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғын үйлерді жекешелендіру қағидаларына маңызды өзгеріс енгізілді.
Талап жұмсартылып, бұрын басқа тұрғын үйден 50%-ға дейін үлесі бар немесе 2024 жылғы желтоқсанға дейін жекешелендірген азаматтарға мемлекеттік қордан қайтадан баспананы өз атына рәсімдеуге құқық берілді.
Ережедегі негізгі өзгерістер
- Бір баспана құқығы: Заңда өзгеше көзделмесе, әрбір азамат мемлекеттік қордан бір ғана тұрғын үйді жекешелендіре алады.
- Үлес шегі: Егер отбасы мүшесінің бұрынғы жекешелендірілген баспанадағы үлесі 50% немесе одан аз болса, бұл мемлекеттік тұрғын үйді қайта жекешелендіруге кедергі болмайды.
- Уақытша шектеудің алынуы: 2024 жылғы 4 желтоқсанға дейін купондық тетікпен немесе басқа тәсілмен үй алғандар бұрынғы мүлкі үшін қазіргі жаңа баспанадан бас тартуға ұшырамайды.
Жылжымайтын мүлік нарығына әсері
- Қолжетімділік артады: Мемлекеттік жалгерлік үйлерде тұрып жатқан, бірақ бұрын ата-анасымен немесе туыстарымен жекешелендіру кезінде аз ғана үлес алған мыңдаған азамат заңды түрде өз баспанасына ие болады.
- Әлеуметтік шиеленіс бәсеңдейді: Баспана кезегінде тұрғандар мен мемлекеттік қордан пәтер жалдаушылардың құқықтық жағдайы тұрақтанады.
- Қайта сату нарығына ықпалы: Меншік құқығын алған азаматтардың нарыққа шығу мүмкіндігі кеңейгенімен, бұл жалпы нарықтағы бағаға күрт әсер етпейді, өйткені бұл мақсаттағы тұрғын үйлер айналымы шектеулі.
Екінші мүмкіндік бәріне берілген жоқ
Бұл ретте әрбір қазақстандықтың қайта жекешелендіруге сөзсіз құқығы туралы айту тіпті тұрғын үй заңнамасы үшін де тым кең пейілді болар еді. Ережелерде «бір мемлекеттік тұрғын үй» жалпы қағидаты сақталады, ал жаңа норма алдыңғы жекешелендіру 2024 жылғы 4 желтоқсанға дейін болған жағдайларға қатысты.
Басқа да шектеулер сақталады
Атап айтқанда, жекешелендiру үшiн меншiкте басқа тұрғын үйдiң болуы, ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша қолданылып жүрген мiндеттемелер, өтiнiш жасағанға дейiн бес жыл iшiнде жеке тұрғын үйдi иелiктен айыру, сондай-ақ белгiлi бiр тұрғын үй төлемдерiн немесе өтемақыларды алу кедергi болуы мүмкiн. Ереже негізгі жалдаушының отбасы мүшелерінің жағдайын жеке нақтылайды. Мұндай адамның бұрын жекешелендiрiлген тұрғын үйдегi 50% немесе одан кем үлесiнiң болуы оны кейiннен мемлекеттiк қордан тұрғын үйдi жекешелендiру құқығын iске асыру мүмкiндiгiнен айырмайды.
